สินเชื่อ SME เพื่อธุรกิจ: เตรียมบัญชีบริษัทอย่างไรให้พร้อมกู้ SME 

หาก Statement แสดงเงินเข้าประมาณ 920,000 บาท ไม่ได้หมายความว่ายอดขายหายไป 130,000 บาท แต่ต้องมีรายงานที่อธิบายค่าธรรมเนียม คืนสินค้า และยอดรอโอนให้ครบ

ข้อผิดพลาดที่พบได้บ่อยคือกิจการนำยอดขายขั้นต้น 1,050,000 บาทไปเทียบกับเงินเข้าบัญชี 920,000 บาท แล้วพยายามหาว่าเงินขาดตรงไหน ทั้งที่เป็นความแตกต่างตามระบบการรับชำระ

สำหรับกิจการที่ใช้หลายแพลตฟอร์ม ควรทำตารางแยกทีละช่องทาง ไม่ควรรวมยอดก่อนกระทบยอด เพราะค่าธรรมเนียมและรอบโอนของแต่ละแพลตฟอร์มอาจไม่เหมือนกัน

อ่านวิธีวิเคราะห์รายการเดินบัญชีเพิ่มเติมได้ที่ Statement ขอสินเชื่อ SME ผู้ให้สินเชื่อพิจารณาอะไร

รายการใน Statement แบบไหนมักถูกถามเพิ่ม

Statement ที่มีรายการผิดปกติไม่ได้หมายความว่าจะยื่นไม่ได้ แต่ควรเตรียมคำอธิบายและเอกสารให้พร้อมก่อนถูกถาม

เงินก้อนใหญ่เข้าก่อนวันยื่นไม่นาน

ควรระบุว่าเป็นรายได้จากลูกค้า เงินเพิ่มทุน เงินยืมกรรมการ หรือเงินขายทรัพย์ พร้อมแนบหลักฐานที่เกี่ยวข้อง

เงินโอนวนระหว่างบริษัทกับกรรมการ

ควรทำตารางตัดรายการออกจากยอดขาย และแยกบัญชีเงินยืมกรรมการให้ชัด

เงินฝากสดจำนวนมาก

ธุรกิจที่รับเงินสดควรมีรายงานยอดขาย ใบเสร็จ หรือรายงานจากระบบหน้าร้านรองรับ ไม่ควรมีเพียงสลิปฝากเงิน

รายได้เพิ่มขึ้นผิดปกติช่วงสั้น

หากยอดขายเพิ่มเพราะมีสัญญาใหม่ เปิดสาขา หรือรับออเดอร์พิเศษ ควรแนบ PO สัญญา หรือหลักฐานที่ทำให้เห็นว่ารายได้มีที่มา

ถอนเงินสดจำนวนมาก

ควรอธิบายว่าใช้จ่ายกับวัตถุดิบ ค่าแรง หรือซัพพลายเออร์รายใด และมีเอกสารค่าใช้จ่ายหรือไม่

รายได้ไม่ตรงกับแบบภาษี

ควรกระทบยอดว่าความต่างเกิดจากรอบบัญชี รายได้รับล่วงหน้า ภาษีหัก ณ ที่จ่าย หรือรายการที่บันทึกคนละช่วงเวลา

เงินเข้าจากบุคคลที่ไม่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ

ต้องระบุความสัมพันธ์และวัตถุประสงค์ หากเป็นเงินกู้ยืมควรมีสัญญาและบันทึกบัญชีให้ถูกต้อง

วิธีจัดการที่ดีที่สุดไม่ใช่ลบหรือหลีกเลี่ยงรายการเหล่านี้ แต่คือทำให้ผู้พิจารณาเข้าใจว่าเกิดจากอะไร และจะเกิดซ้ำหรือไม่

ขั้นตอนทำบัญชีบริษัทให้พร้อมสำหรับสินเชื่อ SME

จากมุมงานที่ปรึกษาสินเชื่อ บัญชีที่พร้อมยื่นไม่จำเป็นต้องมีเงินคงเหลือสูงตลอดเวลา แต่ต้องทำให้ผู้พิจารณาแยกได้ว่า เงินใดเป็นรายได้ เงินใดเป็นเงินโอนภายใน และหลังหักค่าใช้จ่ายแล้วเหลือชำระหนี้เท่าไร

1. เลือกบัญชีธุรกิจหลัก

ควรกำหนดให้ลูกค้าชำระเข้าบัญชีหลักมากที่สุด และใช้บัญชีดังกล่าวจ่ายค่าใช้จ่ายสำคัญของกิจการ ไม่จำเป็นต้องเหลือเพียงบัญชีเดียว แต่ต้องบอกหน้าที่ของแต่ละบัญชีได้ เช่น

• บัญชีรับรายได้

• บัญชีจ่ายซัพพลายเออร์

• บัญชีเงินเดือน

• บัญชีรับเงินจากแพลตฟอร์ม

จากเคสที่ดิฉันเคยตรวจ บริษัทหนึ่งมีเงินเข้าห้าบัญชี แต่ไม่มีตารางแยกหน้าที่ เมื่อรวม Statement จึงนับเงินที่โอนข้ามบัญชีเป็นรายได้ซ้ำ วิธีแก้คือทำ Account Map หนึ่งหน้า ระบุชื่อบัญชี วัตถุประสงค์ และแหล่งเงินเข้า ก่อนเริ่มรวมยอดขาย

2. แยกเงินบริษัทออกจากเงินส่วนตัว

กำหนดเงินเดือนหรือค่าตอบแทนกรรมการให้ชัด ลดการเบิกเงินบริษัทโดยไม่มีรายละเอียด และบันทึกเงินที่กรรมการเติมเข้าหรือเบิกออกให้ตรงประเภท

สิ่งที่พบในทางปฏิบัติคือ เงินที่กรรมการโอนเข้าบริษัทมักถูกนับรวมกับยอดขาย ทั้งที่ควรบันทึกเป็นเงินยืมหรือเงินเพิ่มทุน หากไม่แยกตั้งแต่ต้น รายได้และความสามารถชำระจะสูงกว่าความเป็นจริง

3. ตั้งหมวดรายรับและรายจ่ายให้ตรงกับธุรกิจ

อย่างน้อยควรแยก

• รายได้จากสินค้าและบริการ

• ต้นทุนสินค้า

• ค่าแรง

• ค่าเช่า

• ค่าขนส่ง

• ค่าโฆษณา

• ดอกเบี้ยและค่างวด

การรวมทุกอย่างไว้ใน “ค่าใช้จ่ายทั่วไป” ทำให้มองไม่เห็นว่าต้นทุนส่วนใดเพิ่มขึ้น ตอนที่ดิฉันลองแยกค่าใช้จ่ายของธุรกิจหนึ่ง พบว่าค่าขนส่งเพิ่มจากประมาณ 6% เป็น 11% ของยอดขายภายในหกเดือน ทั้งที่ยอดขายแทบไม่เปลี่ยน ข้อมูลนี้มีผลต่อเงินสดมากกว่าการดูยอดขายรวมเพียงอย่างเดียว

4. ทำปฏิทินเงินเข้า–ออก

บันทึกวันที่ลูกค้าชำระ วันที่จ่ายซัพพลายเออร์ เงินเดือน ภาษีและค่างวด เพื่อดูว่าธุรกิจขาดเงินเพราะกำไรไม่พอ หรือเพราะเวลารับ–จ่ายไม่ตรงกัน

ตัวอย่าง ลูกค้าจ่ายหลังส่งงาน 60 วัน แต่กิจการต้องจ่ายซัพพลายเออร์ภายใน 20 วัน เท่ากับมีช่องว่างเงินสดประมาณ 40 วัน ปัญหานี้อาจเหมาะกับวงเงินหมุนเวียนหรือ Factoring มากกว่าสินเชื่อผ่อนยาว

5. ทำสรุปกระแสเงินสดหนึ่งหน้า

ควรมีข้อมูลอย่างน้อย:

• ยอดขายเฉลี่ยและเงินรับจริง

• ต้นทุนและค่าใช้จ่ายประจำ

• ภาระหนี้เดิม

• เงินสดคงเหลือ

• วงเงินที่ขอ

• ค่างวดโดยประมาณ

• แหล่งเงินชำระคืน

วิธีที่ดิฉันใช้คือแยก “กำไรในงบ” ออกจาก “เงินสดที่ใช้ผ่อนได้” เพราะกำไรบางส่วนอาจยังค้างอยู่ในลูกหนี้หรือสต๊อก ไม่ได้อยู่ในบัญชีพร้อมชำระค่างวด

6. เชื่อม Statement กับงบและภาษี

ควรทำตารางอธิบายส่วนต่าง ไม่ส่ง Statement งบและภาษีเป็นคนละชุดโดยไม่มีจุดเชื่อม

ตัวอย่าง ยอดขายในรายงาน 1,050,000 บาท แต่เงินเข้าบัญชี 920,000 บาท อาจเกิดจากค่าธรรมเนียม คืนสินค้าและยอดรอโอน ไม่ใช่รายได้หาย หากแสดงสมการนี้ได้ ผู้พิจารณาจะตรวจย้อนกลับได้เร็วกว่าการส่งรายงานดิบหลายไฟล์

7. ตรวจความสามารถชำระก่อนกำหนดวงเงิน

ไม่ควรเริ่มจากวงเงินสูงสุดที่ต้องการ แต่ให้เริ่มจากค่างวดที่ธุรกิจรับได้ แล้วคำนวณย้อนกลับเป็นวงเงิน

จากที่สังเกต เจ้าของมักใช้เดือนที่ขายดีที่สุดเป็นฐาน ดิฉันจะคำนวณจากเดือนปกติและทดลองลดรายได้อีก 15–20% หากเงินสดหลังผ่อนแทบไม่เหลือ แสดงว่าวงเงินหรือระยะเวลาชำระยังตึงเกินไป

อ่านแนวทางเพิ่มเติมได้ที่ การวางแผนทางการเงินก่อนขอสินเชื่อ

DSCR, Current Ratio และ D/E ใช้ประเมินอะไร

อัตราส่วนทางการเงินช่วยคัดกรองความพร้อม แต่ไม่ควรใช้ตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งตัดสินกิจการทั้งหมด เพราะตัวเลขที่ดูดีอาจประกอบด้วยลูกหนี้เก็บไม่ได้ สต๊อกขายช้า หรือเงินสดที่เข้าผิดช่วง

DSCR

DSCR ใช้เปรียบเทียบเงินสดที่มีสำหรับชำระหนี้กับภาระชำระหนี้รวม

DSCR = กระแสเงินสดสำหรับชำระหนี้ ÷ ภาระชำระหนี้รวม

หากกิจการเหลือเงินสด 130,000 บาทและมีค่างวดรวม 100,000 บาท DSCR เท่ากับ 1.30 เท่า ตัวเลขประมาณ 1.2–1.3 เท่าอาจใช้เป็นกรอบคัดกรองเบื้องต้น แต่ไม่ใช่เกณฑ์ตายตัวของทุกผู้ให้สินเชื่อ

จากงานที่ปรึกษา ดิฉันจะคำนวณสองรอบ คือรอบปกติและรอบที่ยอดขายลดลง 15–20% เพราะบางเคสมี DSCR 1.30 เท่าในเดือนปกติ แต่ลดเหลือต่ำกว่า 1 เท่าเมื่อยอดขายลดลงเพียงเล็กน้อย แปลว่าเงินสดไม่พอครอบคลุมค่างวดทั้งหมด

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ยอดขายสูงแต่ DSCR–DSR ไม่ถึง ธุรกิจอาจยังรับภาระใหม่ไม่ไหว

Current Ratio

Current Ratio ใช้ดูว่าสินทรัพย์หมุนเวียนรองรับหนี้สินหมุนเวียนได้เพียงใด แต่ต้องตรวจคุณภาพของสินทรัพย์ด้วย

ตัวเลขมากกว่า 1 ไม่ได้แปลว่าสภาพคล่องดีเสมอไป ตัวอย่าง กิจการมีสินทรัพย์หมุนเวียน 5 ล้านบาทและหนี้สินหมุนเวียน 4 ล้านบาท แม้อัตราส่วนเท่ากับ 1.25 เท่า แต่หากในสินทรัพย์มีสต๊อกขายช้า 2 ล้านบาทและลูกหนี้เกินกำหนดอีก 1 ล้านบาท เงินที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้จริงอาจไม่พอชำระหนี้ระยะสั้น

เวลาตรวจ ดิฉันจึงแยกลูกหนี้ตามอายุและสต๊อกตามความเร็วในการขาย ไม่ดูเพียงยอดรวมในงบดุล

D/E Ratio

D/E ใช้ดูสัดส่วนหนี้สินเทียบกับส่วนของผู้ถือหุ้น กิจการที่มีหนี้สูงอาจเหลือพื้นที่รับภาระใหม่ลดลง แต่ต้องพิจารณาร่วมกับกระแสเงินสดและลักษณะธุรกิจ

สิ่งที่มักเจอคือ D/E สูงขึ้นจากเงินยืมกรรมการ ไม่ใช่หนี้ธนาคารทั้งหมด จึงควรแยกว่าหนี้ส่วนใดมีค่างวดจริง ส่วนใดมีเงื่อนไขชำระอย่างไร และกรรมการพร้อมคงเงินไว้ในกิจการหรือไม่

ดังนั้น การอ่านอัตราส่วนควรตอบให้ครบสามด้าน:

DSCR บอกว่าผ่อนไหวหรือไม่
Current Ratio บอกว่าสภาพคล่องระยะสั้นพอหรือไม่
D/E บอกว่าโครงสร้างหนี้หนักเพียงใด

รายละเอียดด้านงบดุลสามารถอ่านต่อได้ที่ งบดุลที่ดีช่วยให้ประเมินสินเชื่อ SME อย่างไร

7 สัญญาณว่าบัญชีบริษัทพร้อมสำหรับการประเมินสินเชื่อ SME

1. Statement ต่อเนื่อง 6–12 เดือน
   ไม่มีช่วงขาดหายโดยไม่มีคำอธิบาย และเห็นรูปแบบรายได้ของกิจการได้

2. รายได้ธุรกิจเข้าบัญชีที่ระบุได้
   ไม่กระจายจนไม่สามารถรวมยอดหรือแยกยอดขายจริงออกจากเงินโอนได้

3. POS, Invoice, ภาษีและ Statement เชื่อมกันได้
   ความแตกต่างแต่ละชุดมีเหตุผลและมีเอกสารประกอบ

4. เงินบริษัทกับเงินส่วนตัวแยกกันพอสมควร
   รายการเงินยืมกรรมการ เงินเดือน และค่าใช้จ่ายส่วนตัวถูกบันทึกให้เข้าใจได้

5. ลูกหนี้และสต๊อกมีคุณภาพ
   ไม่ใช่เพียงมียอดอยู่ในงบ แต่สามารถเก็บเงินหรือขายเปลี่ยนเป็นเงินสดได้จริง

6. เงินสดหลังหักค่าใช้จ่ายสูงกว่าค่างวด
   มีส่วนเผื่อรองรับเดือนที่รายได้ลดลง ไม่เหลือพอดีกับภาระทุกเดือน

7. วัตถุประสงค์ใช้เงินสอดคล้องกับรอบรายได้
   เงินลงทุนระยะยาวไม่ถูกนำไปปะปนกับค่าใช้จ่ายหมุนเวียนโดยไม่มีแผนแยก

บัญชีที่มีครบทั้งเจ็ดข้อไม่ได้รับประกันผลอนุมัติ แต่ช่วยให้ผู้พิจารณาเข้าใจธุรกิจและตรวจความสามารถชำระได้ง่ายขึ้น

แผนจัดบัญชี 90 วันก่อนกู้ SME

การจัดบัญชีล่วงหน้า 90 วันไม่ได้ลบประวัติเดิมหรือทำให้สินเชื่อได้รับอนุมัติอัตโนมัติ แต่ช่วยให้ Statement ช่วงล่าสุดอ่านง่ายขึ้น และทำให้กิจการรู้ก่อนยื่นว่า รายได้จริง ภาระเดิม และเงินสดที่ใช้ชำระหนี้สอดคล้องกันหรือไม่

จากเคสที่ดิฉันเคยตรวจ ปัญหาที่พบไม่ใช่เจ้าของไม่มีเอกสาร แต่เป็นการรีบรวบรวมเอกสารย้อนหลังในสัปดาห์สุดท้าย จนแยกไม่ออกว่ารายการใดเป็นยอดขาย เงินยืมกรรมการ หรือเงินโอนระหว่างบัญชี ดิฉันจึงแบ่งการเตรียมออกเป็นสามช่วงดังนี้

วันที่ 1–30: แยกบัญชีและลดรายการที่อธิบายยาก

• เลือกบัญชีหลักสำหรับรับรายได้จากลูกค้า

• แยกค่าใช้จ่ายส่วนตัวออกจากบัญชีบริษัท

• บันทึกเงินที่กรรมการเติมเข้าหรือเบิกออกให้ตรงประเภท

• ลดการถอนเงินสดที่ไม่มีใบเสร็จหรือเอกสารประกอบ

• กำหนดบัญชีที่ใช้จ่ายซัพพลายเออร์และเงินเดือนให้ชัด

สิ่งที่มักเจอในทางปฏิบัติคือ เจ้าของมีบัญชีหลายแห่งและโอนเงินหมุนกันทุกวัน เมื่อรวมยอดเงินเข้าจึงดูสูงกว่ายอดขายจริง วิธีแก้ไม่ใช่ปิดบัญชีทั้งหมดทันที แต่ควรกำหนดหน้าที่ของแต่ละบัญชี และหยุดนับเงินโอนภายในเป็นรายได้รอบใหม่

วันที่ 31–60: กระทบยอดรายได้กับ Statement

• เทียบยอด POS, Marketplace หรือ Invoice กับเงินเข้าบัญชี

• แยกส่วนลด ค่าธรรมเนียม คืนสินค้า และยอดที่ยังไม่ถึงรอบโอน

• ตรวจอายุลูกหนี้และรายการเกินกำหนด

• แยกเงินเข้าผิดปกติออกจากยอดขายประจำ

• ทำสรุปรายได้แยกตามช่องทางและบัญชีรับเงิน

เวลาที่ดิฉันตรวจยอดขาย จะไม่พยายามทำให้ยอดจากทุกเอกสารเท่ากัน แต่จะหาสาเหตุของส่วนต่าง เช่น ยอดขาย 1,050,000 บาท อาจเข้าบัญชีเพียง 920,000 บาท เพราะมีค่าธรรมเนียม คืนสินค้า และรายการรอโอน หากอธิบายส่วนต่างได้ ตัวเลขที่ไม่เท่ากันก็ยังตรวจสอบย้อนกลับได้

วันที่ 61–90: ทำแผนใช้และคืนวงเงิน

• ระบุรายการที่จะนำวงเงินไปใช้

• แยกเงินลงทุนระยะยาวออกจากเงินหมุนเวียน

• คำนวณค่างวดและภาระหนี้รวม

• ทดสอบกรณียอดขายลดลง 15–20%

• ทำประมาณการกระแสเงินสดตามวันที่รับและจ่าย

• จัดเอกสารเป็นหมวดและตั้งชื่อไฟล์ตามลำดับ

จากข้อสังเกตในการยื่นสินเชื่อ เจ้าของมักตอบได้ว่าต้องการวงเงินเท่าไร แต่ยังตอบไม่ได้ว่าเงินแต่ละส่วนจะกลับมาเมื่อใด ดิฉันจึงให้ทำตารางสั้น ๆ ว่า ใช้เงินกับอะไร ใช้กี่วัน และคืนจากรายรับใด เพราะคำอธิบายนี้ช่วยแยกได้ทันทีว่าควรใช้ Term Loan, OD หรือวงเงินตาม Invoice

เมื่อครบ 90 วัน กิจการควรตอบได้อย่างน้อย 4 เรื่อง คือ รายได้เฉลี่ยเท่าไร เงินสดเหลือจริงเท่าไร วงเงินใหม่ใช้ทำอะไร และรายรับส่วนใดจะใช้ชำระคืน

ทดลองประเมินภาระเบื้องต้นได้ที่ เครื่องคำนวณภาระผ่อนต่อเดือนเทียบกระแสเงินสด ทดลองประเมินภาระเบื้องต้นได้ที่ เครื่องคำนวณภาระผ่อนต่อเดือนเทียบกระแสเงินสด 

เช็กลิสต์เอกสารขอสินเชื่อ SME

เอกสารที่ครบไม่ได้หมายความว่าไฟล์จะอ่านง่ายเสมอไป จากเคสที่ดิฉันเคยจัด ผู้ยื่นบางรายส่งไฟล์มากกว่า 40 รายการ แต่ไม่มีสรุปว่าเอกสารใดใช้ยืนยันรายได้ ภาระหนี้ หรือวัตถุประสงค์ ผู้พิจารณาจึงต้องค้นข้อมูลใหม่ตั้งแต่ต้น

เอกสารนิติบุคคล

• หนังสือรับรองบริษัท

• บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น

• หนังสือบริคณห์สนธิหรือเอกสารจัดตั้ง

• สำเนาบัตรประชาชนกรรมการ

• ใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม หากมี

• เอกสารสถานที่ประกอบกิจการ

ควรตรวจชื่อบริษัท เลขทะเบียน ที่อยู่ และชื่อกรรมการให้ตรงกันทุกชุด เพราะความคลาดเคลื่อนเล็กน้อยอาจทำให้ต้องขอเอกสารใหม่

เอกสารทางการเงิน

• Statement บัญชีธุรกิจ

• งบการเงินย้อนหลัง

• แบบภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีเงินได้

• รายงานลูกหนี้และเจ้าหนี้

• รายงานสินค้าคงคลัง

• สรุปภาระสินเชื่อเดิม

• รายการเงินยืมกรรมการ

สิ่งที่ควรเพิ่มคือสรุปหนึ่งหน้าว่า ตัวเลขในงบต่างจากเงินใน Statement เพราะอะไร เช่น ลูกหนี้ยังไม่ชำระ สต๊อกเพิ่ม หรือมีค่าใช้จ่ายค้างจ่าย ไม่ควรส่งงบกับ Statement แยกกันโดยไม่มีจุดเชื่อม

เอกสารยืนยันรายได้

• รายงาน POS

• รายงานจาก Marketplace

• Invoice และใบวางบิล

• PO หรือสัญญาจ้าง

• ใบส่งของและใบตรวจรับ

• ประวัติการชำระจากลูกค้า

ในทางปฏิบัติ PO เพียงอย่างเดียวยังไม่บอกว่าเงินจะเข้าจริงเมื่อใด ควรแนบต้นทุน ระยะเวลาส่งมอบ เงื่อนไขตรวจรับ และเครดิตเทอมด้วย เพื่อให้เห็นทั้งกำไรและจำนวนวันที่กิจการต้องสำรองเงิน

เอกสารแผนใช้วงเงิน

• ตารางรายการที่จะใช้เงิน

• ใบเสนอราคาจากซัพพลายเออร์

• ระยะเวลาใช้เงิน

• ประมาณการรายได้หลังลงทุน

• แหล่งเงินชำระค่างวด

• เงินลงทุนส่วนของกิจการ

ข้อผิดพลาดที่พบได้บ่อยคือรวมค่าเครื่องจักร วัตถุดิบ ค่าแรง และค่าโฆษณาไว้ในคำขอเดียว ดิฉันจะแยกเป็น เงินลงทุน กับ เงินหมุนเวียน ก่อน เพราะแต่ละส่วนควรมีระยะเวลาชำระและแหล่งคืนเงินต่างกัน

วิธีจัดไฟล์ที่ดิฉันใช้คือเรียงตามลำดับคำถามของผู้พิจารณา ไม่ใช่ตามวันที่ได้รับเอกสาร ได้แก่

ข้อมูลกิจการ → วัตถุประสงค์ใช้เงิน → หลักฐานรายได้ → กระแสเงินสด → ภาระเดิม → เอกสารสนับสนุน

ภายในแต่ละหมวดควรมีสารบัญสั้น ๆ และตั้งชื่อไฟล์เป็นลำดับ เช่น 01_หนังสือรับรอง, 02_Statement_12เดือน, 03_สรุปรายได้ วิธีนี้ไม่ได้ทำให้กิจการผ่านเกณฑ์แทนตัวเลขทางการเงิน แต่ช่วยลดเวลาค้นเอกสารและทำให้เรื่องที่บริษัทต้องการอธิบายไม่หลุดจากลำดับ

กรณีศึกษาจากงานที่ปรึกษาสินเชื่อ

กรณีศึกษาต่อไปนี้ปรับตัวเลขและรายละเอียดบางส่วนเพื่อรักษาความลับของกิจการ แต่ยังคงรูปแบบปัญหา วิธีตรวจเอกสาร และข้อสังเกตที่พบจากการประเมินสินเชื่อ

กรณีที่ 1: ร้านอาหารยอดขายดี แต่เงินเข้าหลายบัญชี

ร้านอาหารแห่งหนึ่งมียอดขายจาก POS, QR Payment, แพลตฟอร์มส่งอาหารและเงินสด เฉลี่ยประมาณ 1.5 ล้านบาทต่อเดือน แต่ Statement มีเงินเข้ารวมสูงถึง 2.1 ล้านบาท เพราะมีการโอนเงินระหว่างบัญชีร้านกับบัญชีกรรมการเกือบทุกวัน

ตอนที่ดิฉันลองรวมยอดจาก Statement ครั้งแรก ตัวเลขดูเหมือนธุรกิจมีรายได้สูงกว่ายอดขายจริง แต่เมื่อตัดรายการที่มีชื่อผู้โอนและจำนวนเงินซ้ำกันออก พบว่ารายรับจากลูกค้าจริงเหลือประมาณ 1.38 ล้านบาทต่อเดือน

วิธีจัดข้อมูลคือ

1. แยกยอดขายตามช่องทาง

2. หักค่าธรรมเนียม ส่วนลดและรายการคืน

3. เทียบยอดสุทธิกับบัญชีที่รับเงิน

4. ตัดรายการโอนระหว่างบัญชีออก

5. แยกต้นทุนวัตถุดิบ ค่าแรงและค่าใช้จ่ายคงที่

จุดที่ต้องระวังคือ ไม่ควรนำเงินโอนจากบัญชีร้านไปบัญชีกรรมการ แล้วโอนกลับเข้าบริษัทมานับเป็นรายได้รอบใหม่

จากที่สังเกต การทำให้ยอดรายรับลดจาก 2.1 ล้านบาทเหลือ 1.38 ล้านบาทไม่ได้ทำให้กิจการดูแย่ลง กลับช่วยให้ผู้พิจารณาเชื่อมยอดขาย ต้นทุนและเงินสดคงเหลือได้ตรงกับความเป็นจริงมากกว่า

กรณีที่ 2: ธุรกิจค้าปลีกมีรายได้ตามฤดูกาล

ธุรกิจค้าปลีกมียอดขายเดือนปกติประมาณ 900,000 บาท แต่ช่วงเทศกาลเพิ่มเป็น 1.8 ล้านบาท เจ้าของนำยอดขายช่วงสูงสุดมาใช้คำนวณวงเงินและค่างวดที่ต้องการ

เมื่อลองเปลี่ยนฐานคำนวณเป็นยอดขายเดือนปกติ และลดรายได้ลงอีก 15% เพื่อทดสอบความผันผวน พบว่าหลังหักต้นทุน ค่าเช่า เงินเดือนและภาระเดิม ธุรกิจแทบไม่เหลือเงินสำรองสำหรับค่างวดใหม่

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ยอดขายไม่ดี แต่เกิดจากการนำเงินสองวัตถุประสงค์มารวมกัน ได้แก่

• เงินเติมสต๊อกก่อนช่วงเทศกาล ซึ่งหมุนกลับภายในไม่กี่เดือน

• เงินปรับปรุงคลังสินค้า ซึ่งให้ประโยชน์หลายปี

ดิฉันจึงแยกการประเมินเป็นวงเงินหมุนเวียนสำหรับซื้อสต๊อก และ Term Loan ขนาดเล็กสำหรับระบบคลังสินค้า แทนการขอสินเชื่อก้อนเดียวแล้วผ่อนระยะยาวทั้งหมด

ข้อสังเกตจากเคสลักษณะนี้คือ ธุรกิจตามฤดูกาลควรแสดงยอดขายอย่างน้อย 12 เดือน ไม่ควรใช้เฉพาะสามเดือนที่ดีที่สุด เพราะผู้พิจารณาต้องเห็นทั้งช่วงขายดี ช่วงปกติ และช่วงที่เงินสดต่ำที่สุด

กรณีที่ 3: โรงงานมีกำไร แต่เงินสดขาดช่วง 40 วัน

โรงงานแห่งหนึ่งมียอดขายเฉลี่ยเดือนละ 4 ล้านบาทและมีกำไรตามงบ แต่ต้องซื้อวัตถุดิบ จ่ายค่าแรงและค่าขนส่งก่อนรับเงินจากลูกค้า

เมื่อตรวจรอบรับ–จ่ายพบว่า

• ลูกค้าชำระเฉลี่ย 60 วัน

• ซัพพลายเออร์ให้เครดิตประมาณ 20 วัน

• ธุรกิจต้องสำรองเงินเองราว 40 วัน

• ลูกหนี้ส่วนใหญ่ชำระต่อเนื่องและมีเอกสารตรวจรับครบ

ตอนดูงบครั้งแรก กิจการไม่ได้มีปัญหาด้านยอดขายหรือกำไร แต่เมื่อวางวันที่จ่ายวัตถุดิบกับวันที่รับเงินลูกค้าลงในปฏิทินเดียวกัน จึงเห็นว่าทุกออเดอร์ใหม่ทำให้เงินสดตึงขึ้นชั่วคราว

ข้อผิดพลาดที่พบคือ เจ้าของต้องการใช้ Term Loan ระยะยาวแก้ปัญหานี้ ทั้งที่ช่องว่างเกิดซ้ำตาม Invoice และเครดิตเทอม

ในกรณีนี้ Factoring หรือวงเงินที่สัมพันธ์กับลูกหนี้การค้าอาจตรงกับรอบเงินมากกว่า เพราะเมื่อผู้ซื้อชำระ Invoice วงเงินก็ถูกลดลงตามรายการ ไม่ต้องแบกค่างวดระยะยาวหลังจากเก็บเงินจากงานนั้นแล้ว

บทเรียนสำคัญคือ กำไรบอกว่าธุรกิจขายแล้วเหลือเท่าไร แต่ปฏิทินกระแสเงินสดบอกว่า ระหว่างรอรับเงิน ธุรกิจต้องสำรองเงินกี่วัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสินเชื่อ SME และบัญชีบริษัท

ขอสินเชื่อ SME ต้องมี Statement กี่เดือน

โดยทั่วไปควรเตรียม Statement ต่อเนื่องอย่างน้อย 6–12 เดือน หรือตามเงื่อนไขของผู้ให้สินเชื่อ

จากที่ดิฉันสังเกต Statement 6 เดือนอาจเพียงพอสำหรับดูพฤติกรรมล่าสุด แต่หากธุรกิจมีฤดูกาลขายชัด ควรใช้ข้อมูล 12 เดือนเพื่อไม่ให้เดือนขายดีหรือเดือนขายต่ำผิดปกติกลายเป็นภาพแทนทั้งกิจการ

ใช้บัญชีส่วนตัวรับรายได้ธุรกิจ กู้ SME ได้หรือไม่

อาจใช้ประกอบการอธิบายรายได้ได้ แต่ต้องแยกรายการส่วนตัวออกจากรายได้ธุรกิจให้ชัด

วิธีที่ช่วยได้คือทำตารางระบุวันที่ ผู้โอน เลขที่ Invoice หรือช่องทางขาย และยอดเงินที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรส่ง Statement ส่วนตัวหลายบัญชีโดยไม่มีสรุป เพราะผู้พิจารณาจะต้องไล่แยกรายการใหม่ทั้งหมด

สินเชื่อ SME เพื่อธุรกิจดูยอดขายหรือกำไรมากกว่ากัน

ผู้ให้สินเชื่อมักดูทั้งยอดขาย กำไรและกระแสเงินสด แต่แต่ละตัวตอบคำถามต่างกัน

ยอดขายบอกขนาดกิจการ กำไรบอกความสามารถในการสร้างผลตอบแทน ส่วนกระแสเงินสดบอกว่ามีเงินชำระหนี้ตรงเวลาหรือไม่

จากเคสที่เคยตรวจ ธุรกิจมียอดขายสูงและมีกำไร แต่เงินจมอยู่ในลูกหนี้กับสต๊อก จึงเหลือเงินสดรองรับค่างวดต่ำกว่าที่เจ้าของคาดไว้

บริษัทขาดทุนทางบัญชียังขอสินเชื่อ SME ได้หรือไม่

ต้องตรวจว่าสาเหตุขาดทุนเกิดจากอะไร เช่น ค่าเสื่อมราคา ค่าใช้จ่ายเปิดสาขา การลงทุนครั้งเดียว หรือผลการดำเนินงานที่อ่อนตัวต่อเนื่อง

ดิฉันมักแยกค่าใช้จ่ายที่เกิดครั้งเดียวออกจากค่าใช้จ่ายประจำ แล้วตรวจว่าเมื่อปรับรายการดังกล่าว กระแสเงินสดจากกิจการยังเป็นบวกหรือไม่ แต่การปรับตัวเลขเพื่อวิเคราะห์ต้องมีเอกสารรองรับ ไม่ใช่ตัดค่าใช้จ่ายออกเพียงเพราะต้องการให้ผลดูดีขึ้น

เงินที่กรรมการเติมเข้าบริษัทนับเป็นยอดขายหรือไม่

ไม่นับเป็นยอดขาย หากเป็นเงินยืมกรรมการ เงินเพิ่มทุน หรือเงินที่นำมาเสริมสภาพคล่อง ควรบันทึกตามประเภทและมีหลักฐานประกอบ

ข้อผิดพลาดที่พบได้บ่อยคือยอดเงินเข้าบัญชีสูงขึ้นเพราะกรรมการเติมเงิน แต่ถูกนำไปรวมกับรายรับจากลูกค้า ทำให้ประเมินยอดขายและความสามารถชำระสูงกว่าความเป็นจริง

Statement มีรายการโอนวนจะแก้ย้อนหลังได้หรือไม่

ไม่สามารถแก้รายการที่เกิดขึ้นแล้ว แต่สามารถทำตารางจับคู่รายการโอนออกและโอนกลับ เพื่อตัดออกจากรายได้จริง พร้อมอธิบายเหตุผลของการโอน

จากนั้นควรลดรายการโอนวนในช่วงต่อไป เพราะหากรูปแบบเดิมยังเกิดทุกเดือน ผู้พิจารณาอาจต้องตั้งคำถามว่ากิจการขาดสภาพคล่องหรือกำลังทำให้ยอดเงินเข้าดูสูงขึ้นหรือไม่

ธุรกิจเพิ่งจดทะเบียนขอกู้ SME ได้หรือไม่

อาจมีทางเลือกตามผลิตภัณฑ์ แต่เนื่องจากยังไม่มีงบย้อนหลังหลายปี จึงควรใช้ข้อมูลอื่นช่วยยืนยัน เช่น POS, QR Payment, Marketplace, Invoice, PO, สัญญางาน และประสบการณ์เดิมของเจ้าของ

สำหรับธุรกิจใหม่ ดิฉันจะให้น้ำหนักกับคำถามว่า มีลูกค้าจริงแล้วหรือยัง เงินเข้าจากช่องทางใด และต้นทุนก่อนรับเงินต้องใช้เท่าไร มากกว่าดูเพียงวันที่จดทะเบียนบริษัท

บัญชีดีทำให้ได้ดอกเบี้ยต่ำลงหรือไม่

บัญชีที่ชัดช่วยให้ผู้ให้สินเชื่อประเมินรายได้และความเสี่ยงได้ง่ายขึ้น แต่อัตราดอกเบี้ยยังขึ้นอยู่กับเครดิต หลักประกัน ประเภทวงเงิน ระยะเวลาและนโยบายของแต่ละแห่ง

ประโยชน์ที่เห็นได้ชัดกว่าคือ บัญชีที่ตรวจย้อนกลับได้ช่วยลดความคลุมเครือในการคำนวณวงเงินและค่างวด ไม่ควรสรุปว่าจะได้ดอกเบี้ยต่ำลงจากคุณภาพบัญชีเพียงปัจจัยเดียว

สรุป: กู้ SME ให้เป็นระบบ เริ่มจากทำให้บัญชีเล่าเรื่องเดียวกัน

การเตรียม สินเชื่อ SME เพื่อธุรกิจ ไม่ควรเริ่มจากการเลือกวงเงินสูงสุด แต่ควรเริ่มจากทำให้ข้อมูลทางการเงินตอบคำถามสำคัญได้ว่า

• ธุรกิจมีรายได้จากไหน

• เงินเข้าจริงเท่าไร

• ต้นทุนและค่าใช้จ่ายอยู่ที่เท่าไร

• ภาระเดิมมีอะไร

• เงินสดเหลือรองรับค่างวดเท่าไร

• วงเงินใหม่ใช้กับอะไร

• เงินจะกลับมาเมื่อใด

จากงานที่ปรึกษาสินเชื่อ สิ่งที่ทำให้การพิจารณาสะดุดบ่อยที่สุดไม่ใช่ธุรกิจไม่ดี แต่คือ Statement งบ ภาษีและเอกสารการค้าเล่าเรื่องคนละชุด

แนวทางที่ควรทำคือใช้บัญชีธุรกิจหลัก ลดการโอนวน กระทบยอดรายได้สามชั้น แยกเงินลงทุนกับเงินหมุนเวียน และคำนวณค่างวดจากเดือนปกติ ไม่ใช่เดือนที่ยอดขายสูงที่สุด

เมื่อข้อมูลทั้งหมดเชื่อมโยงกัน ผู้ประกอบการจะไม่เพียงพร้อมสำหรับการยื่นกู้ SME มากขึ้น แต่ยังเห็นด้วยว่าวงเงินประเภทใดเหมาะกับรอบเงินของกิจการและภาระระดับใดที่ธุรกิจรับไหวจริง

สำหรับรายละเอียดภาพรวมของประเภทวงเงิน คุณสมบัติ เอกสาร ดอกเบี้ย และวิธีเลือกสินเชื่อ อ่านต่อได้ที่ คู่มือเลือกสินเชื่อ SME ให้ตรงกับรอบเงินของธุรกิจ