เขียนโดย : ชุฑามาศ พูลสวัสดิ์ ตรวจทานโดย: วิรัช หลักคำ

นโยบายบรรณาธิการและการอัปเดตเนื้อหา

ปรับปรุงเนื้อหาล่าสุด : 13 กันยายน 2569

สินเชื่อแฟคตอริ่ง หรือ Factoring เป็นบริการรับซื้อลูกหนี้การค้าที่ช่วยให้ธุรกิจ B2B เปลี่ยน Invoice จากการขายเชื่อให้เป็นเงินที่นำมาใช้ได้ก่อนถึงวันรับชำระจริง โดยวงเงินประเภทนี้เชื่อมโยงกับลูกหนี้การค้าและเอกสารการขายของธุรกิจ

แต่คำถามสำคัญที่เกิดขึ้นหลังจากเข้าใจ Factoring แล้วคือ

“ถ้ามี Invoice 5 ล้านบาท จะขายบิลแลกเงินสดได้ 5 ล้านบาทหรือไม่?”

คำตอบคือ ไม่จำเป็น

เพราะมูลค่า Invoice, วงเงินที่ได้รับอนุมัติ และจำนวนเงินที่สามารถใช้ได้จริง เป็นคนละตัวเลขกัน

การประเมินจำนวนเงินที่ธุรกิจใช้ได้จริงอาจต้องผ่านหลายชั้น ตั้งแต่วงเงินรวมของกิจการ วงเงินของลูกหนี้แต่ละราย ยอดลูกหนี้ที่เข้าเงื่อนไข ไปจนถึงสัดส่วนเงินล่วงหน้าที่ผู้ให้บริการกำหนด

หากต้องการทำความเข้าใจว่า Factoring คืออะไรและมีโครงสร้างอย่างไร สามารถอ่านภาพรวมได้ที่ สินเชื่อแฟคตอริ่ง

วงเงิน Factoring ไม่ได้มีตัวเลขเดียว

เมื่อผู้ประกอบการได้รับแจ้งว่า “อนุมัติวงเงิน Factoring 3 ล้านบาท” อาจเข้าใจว่า หากมี Invoice เพียงพอ ก็สามารถนำมาเบิกใช้ได้เต็ม 3 ล้านบาทตลอดเวลา

ในทางปฏิบัติอาจไม่เป็นเช่นนั้น

เพื่อให้เข้าใจง่าย สามารถมองวงเงิน Factoring เป็น 4 ชั้น

ชั้นที่ 1 — Client Credit Line
เพดานวงเงินรวมของกิจการ

ชั้นที่ 2 — Debtor Credit Line
เพดานวงเงินสำหรับลูกหนี้การค้าแต่ละราย

ชั้นที่ 3 — Eligible Receivables
ยอด Invoice หรือลูกหนี้ที่ผ่านเงื่อนไขและสามารถนำมาพิจารณาได้

ชั้นที่ 4 — Advance Rate
สัดส่วนเงินล่วงหน้าที่ได้รับจากยอดที่ผ่านเงื่อนไข

ดังนั้นคำถามว่า

“Factoring ได้กี่เปอร์เซ็นต์?”

อาจยังเร็วเกินไปหนึ่งขั้น

เพราะก่อนนำ Advance Rate มาคำนวณ ต้องรู้ก่อนว่า Invoice จำนวนเท่าไรผ่านเพดานในแต่ละชั้น

ชั้นที่ 1: Client Credit Line — เพดานวงเงินของกิจการ

Client Credit Line คือวงเงินสูงสุดที่ผู้ให้บริการกำหนดให้ธุรกิจผู้ใช้บริการภายใต้ Facility นั้น

สมมติบริษัทหนึ่งมี

Invoice คงค้างทั้งหมด 6,000,000 บาท

แต่ได้รับ Client Credit Line

3,000,000 บาท

การมี Invoice 6 ล้านบาทไม่ได้ทำให้บริษัทสามารถใช้วงเงินได้ 6 ล้านบาท เพราะเพดานระดับกิจการอยู่ที่ 3 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม แม้บริษัทจะได้รับวงเงิน 3 ล้านบาท ก็ยังไม่ได้หมายความว่าสามารถใช้ได้เต็ม 3 ล้านบาทกับลูกหนี้รายใดก็ได้

เพราะยังต้องผ่านชั้นถัดไป คือ Debtor Credit Line

อีกจุดหนึ่งที่ควรแยกให้ชัดคือ

Approved Limit

กับ

Available Limit

Approved Limit คือเพดานวงเงินที่ได้รับอนุมัติ

Available Limit คือวงเงินที่ยังเหลือให้ใช้ได้จริง ณ เวลานั้น

สองตัวเลขนี้อาจต่างกันมาก

ชั้นที่ 2: Debtor Credit Line — ลูกหนี้แต่ละรายก็มีเพดาน

สมมติธุรกิจได้รับ Client Credit Line

3,000,000 บาท

และมี Invoice จากลูกค้า 2 ราย

ลูกหนี้ A
Invoice = 4,000,000 บาท

ลูกหนี้ B
Invoice = 1,000,000 บาท

รวม Invoice

5,000,000 บาท

แต่สมมติผู้ให้บริการกำหนด Debtor Limit ไว้ดังนี้

ลูกหนี้ A
1,800,000 บาท

ลูกหนี้ B
800,000 บาท

ยอด Invoice ที่อยู่ภายในเพดานลูกหนี้ทั้งสองรายจึงมีเพียง

2,600,000 บาท

แม้ Client Credit Line จะมี 3 ล้านบาท

และแม้ Invoice รวมจะมีถึง 5 ล้านบาท

นี่เป็นเหตุผลสำคัญที่มูลค่า Invoice ไม่ใช่ตัวเลขเดียวกับวงเงินที่ใช้ได้จริง

ลูกหนี้รายเดียวทำให้ Debtor Limit ตันได้อย่างไร

ลองดูอีกสถานการณ์หนึ่ง

ธุรกิจได้รับ Client Limit

5,000,000 บาท

ปัจจุบันใช้วงเงินกับลูกหนี้ A อยู่

2,000,000 บาท

และผู้ให้บริการกำหนด Debtor Limit ของ A ไว้สูงสุด

2,000,000 บาท

นั่นหมายความว่า Debtor Limit ของ A เต็มแล้ว

แม้ในระดับบริษัทจะยังมี Client Limit เหลืออีก

3,000,000 บาท

หากบริษัทออก Invoice ใหม่ให้ A เพิ่มอีก 1 ล้านบาท ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถนำ Invoice ใบนั้นมาใช้เพิ่มได้ทันที

เพราะคอขวดไม่ได้อยู่ที่ Client Limit

แต่อยู่ที่ Debtor Limit ของ A

นี่คือความแตกต่างระหว่าง

“วงเงินรวมยังเหลือ”

กับ

“วงเงินของลูกหนี้รายนั้นยังเหลือ”

ซึ่งเจ้าของธุรกิจควรแยกให้ออก

Case Study: Invoice เพิ่ม 1 ล้านบาท แต่ Available Limit เพิ่ม 0 บาท

สมมติ

Client Credit Line = 4,000,000 บาท

Debtor Limit ของลูกค้า A = 1,500,000 บาท

ปัจจุบันมี Invoice ของ A ที่ใช้วงเงินอยู่แล้ว

1,500,000 บาท

หลังจากนั้นบริษัทขายสินค้าให้ A เพิ่ม และออก Invoice ใหม่อีก

1,000,000 บาท

ยอดขายเพิ่มขึ้น

ยอดลูกหนี้เพิ่มขึ้น

Invoice เพิ่มขึ้น

แต่ Debtor Limit ของ A ยังคงเต็มที่

1,500,000 บาท

ดังนั้น Invoice ใหม่ 1 ล้านบาท ไม่ได้ทำให้วงเงินจากลูกหนี้ A เพิ่มขึ้น

ในสถานการณ์นี้

Invoice เพิ่ม = 1,000,000 บาท

แต่ Available Limit เพิ่ม = 0 บาท

Case นี้ช่วยให้เห็นว่า

Invoice เพิ่ม ไม่ได้เท่ากับวงเงินใช้ได้เพิ่ม

หากต้องการเข้าใจเรื่องการกระจายลูกหนี้ การจัดการ Aging และโครงสร้างบัญชีลูกหนี้ในภาพกว้าง สามารถอ่านต่อได้ที่ เทคนิคบริหารบัญชีลูกหนี้ด้วยแฟคตอริ่ง

ชั้นที่ 3: Eligible Receivables — Invoice ทั้งหมดกับ Invoice ที่ใช้ได้จริงไม่เท่ากัน

หลังจากตรวจ Client Limit และ Debtor Limit แล้ว ยังต้องดูต่อว่า Invoice ที่อยู่ภายในวงเงินนั้นผ่านเงื่อนไขสำหรับนำมาใช้หรือไม่

สมมติจาก Invoice เริ่มต้น 5 ล้านบาท

หลังผ่าน Debtor Limit เหลืออยู่ในกรอบ

2,600,000 บาท

แต่มีบางรายการที่ยังไม่สามารถนำมาพิจารณาได้ เช่น

300,000 บาท
ไม่อยู่ในเงื่อนไขด้านอายุของรายการ

200,000 บาท
ยังมีเงื่อนไขหรือการปรับยอดที่ต้องดำเนินการก่อน

ยอด Eligible Receivables จึงเหลือ

2,100,000 บาท

จุดนี้ไม่ควรสับสนระหว่าง

“มี Invoice อยู่”

กับ

“Invoice นั้นสามารถใช้กับวงเงินได้ในขณะนี้”

เพราะเป็นคนละเรื่องกัน

บทความนี้จะไม่ลงรายละเอียดเรื่องคุณสมบัติของ Invoice เพื่อไม่ให้ซ้ำกับหน้าที่รับ Intent นั้นโดยตรง

หากต้องการตรวจว่า Invoice ของธุรกิจพร้อมสำหรับ Factoring หรือยัง สามารถอ่านต่อที่ เช็กคุณสมบัติสินเชื่อแฟคตอริ่ง: Invoice ของธุรกิจคุณพร้อมขายบิลหรือยัง?

ชั้นที่ 4: Advance Rate — ขั้นสุดท้ายก่อนกลายเป็นจำนวนเงินล่วงหน้า

เมื่อผ่าน Client Limit, Debtor Limit และ Eligible Receivables แล้ว จึงเข้าสู่การพิจารณา Advance Rate

สมมติ Eligible Receivables เท่ากับ

2,100,000 บาท

และสมมติ Advance Rate ของรายการนี้เท่ากับ

80%

จำนวนเงินล่วงหน้าตามตัวอย่างจะเท่ากับ

2,100,000 × 80%

=

1,680,000 บาท

จึงเห็นได้ว่า

Invoice เริ่มต้น = 5,000,000 บาท

แต่จำนวนเงินล่วงหน้าที่ได้จากตัวอย่าง = 1,680,000 บาท

Advance Rate จึงไม่ใช่ตัวเลขแรกในการคำนวณ

แต่เป็นหนึ่งในตัวกรองช่วงท้าย

หากต้องการศึกษารายละเอียดเรื่อง Advance Rate, Reserve, ค่าใช้จ่าย และการเปรียบเทียบข้อเสนอจากผู้ให้บริการ สามารถอ่านต่อที่ แฟคตอริ่งอนุมัติง่าย เปรียบเทียบก่อนสมัคร

Case Study: Invoice 5 ล้านบาท ทำไมเหลือเงินล่วงหน้า 1.68 ล้านบาท

สามารถสรุปกลไกทั้งหมดได้ดังนี้

Invoice ทั้งหมด

5,000,000 บาท

↓

Client Credit Line

3,000,000 บาท

↓

เมื่อผ่าน Debtor Limit ของลูกหนี้แต่ละราย

2,600,000 บาท

↓

เมื่อคัดเฉพาะ Eligible Receivables

2,100,000 บาท

↓

Advance Rate

80%

↓

จำนวนเงินล่วงหน้า

1,680,000 บาท

กรณีนี้ไม่ได้หมายความว่าทุกผู้ให้บริการจะใช้ตัวเลขหรือขั้นตอนเหมือนกัน

แต่ช่วยแสดงหลักการสำคัญว่า มี “ตัวกรอง” หลายชั้นก่อนที่ Invoice จะกลายเป็นเงินที่สามารถใช้ได้จริง

ดังนั้น หากมีผู้ประกอบการถามว่า

“ผมมี Invoice 5 ล้านบาท จะได้เงินเท่าไร?”

คำถามต่อไปที่ควรถามคือ

Client Limit เท่าไร?

Debtor Limit ของลูกหนี้แต่ละรายเท่าไร?

Invoice จำนวนเท่าไรเป็น Eligible Receivables?

และ Advance Rate ของรายการที่ผ่านคือเท่าไร?

เมื่อมีข้อมูลครบ จึงค่อยประเมินจำนวนเงินที่ใช้ได้ใกล้เคียงความจริงมากขึ้น

Approved Limit 5 ล้านบาท แต่ Available Limit เหลือ 800,000 บาท เกิดจากอะไร?

นี่เป็นอีกสถานการณ์ที่อาจทำให้เจ้าของธุรกิจสับสน

สมมติเอกสารอนุมัติระบุ

Approved Client Limit

5,000,000 บาท

แต่เมื่อเข้าใช้งานจริง กลับพบว่า Available Limit เหลือเพียง

800,000 บาท

ไม่ได้หมายความว่าวงเงินถูกลดเหลือ 800,000 บาทเสมอไป

สมมติขณะนั้นมีรายการคงค้างที่ใช้วงเงินอยู่

4,200,000 บาท

ดังนั้น

Approved Limit = 5,000,000 บาท

Used Limit = 4,200,000 บาท

Available Limit = 800,000 บาท

เมื่อรายการเดิมได้รับชำระและถูกปิดตามเงื่อนไข วงเงินบางส่วนจึงอาจกลับมาให้ใช้ใหม่

เพราะฉะนั้นเวลาประเมินวงเงิน ไม่ควรถามเพียง

“อนุมัติเท่าไร?”

ควรถามด้วยว่า

“ขณะนี้ใช้ไปเท่าไร และเหลือ Available เท่าไร?”

Available Limit เปลี่ยนได้ แม้ Approved Limit ไม่เปลี่ยน

ลองสมมติธุรกิจมี

Approved Limit

5,000,000 บาท

วันที่ 1

Used Limit = 2,000,000 บาท

Available Limit = 3,000,000 บาท

ต่อมานำ Invoice ใหม่มาใช้เพิ่ม

1,500,000 บาท

Used Limit จึงเพิ่มเป็น

3,500,000 บาท

Available Limit เหลือ

1,500,000 บาท

หลังจากลูกหนี้เก่าชำระรายการเดิม 1,000,000 บาท และรายการถูกปิดตามเงื่อนไข

Used Limit อาจลดลงเหลือ

2,500,000 บาท

Available Limit จึงเพิ่มกลับเป็น

2,500,000 บาท

ทั้งกระบวนการนี้

Approved Limit ยังคงเท่าเดิมที่

5,000,000 บาท

สิ่งที่เปลี่ยนคือ Available Limit

นี่คือเหตุผลว่าทำไมวงเงิน Factoring จึงควรมองเป็นวงเงินที่หมุนตามรายการลูกหนี้ มากกว่ามองเป็นเงินก้อนคงที่

Debtor Limit เต็มก่อน Client Limit: ทำไมยังมีวงเงินรวมเหลือ แต่ขายบิลเพิ่มไม่ได้?

สถานการณ์นี้สามารถอธิบายได้ด้วยตัวอย่างง่าย ๆ

Client Limit

5,000,000 บาท

มีการใช้กับลูกหนี้ A

Debtor Limit A = 2,000,000 บาท
Used A = 2,000,000 บาท

ลูกหนี้ B

Debtor Limit B = 1,500,000 บาท
Used B = 500,000 บาท

ยอด Used รวมขณะนี้คือ

2,500,000 บาท

ดังนั้นในระดับ Client Limit ดูเหมือนยังเหลืออีก

2,500,000 บาท

แต่หากบริษัทมี Invoice ใหม่จาก A เพียงรายเดียว

Invoice A ใหม่ = 1,000,000 บาท

บริษัทอาจไม่สามารถใช้ Client Limit ที่เหลือนั้นกับ A ได้ เพราะ Debtor Limit ของ A เต็มแล้ว

ในทางกลับกัน หากมี Invoice ที่เข้าเงื่อนไขจาก B เพิ่มขึ้น การพิจารณาอาจแตกต่าง เพราะ B ยังมี Debtor Limit เหลือ

นี่แสดงให้เห็นว่า

Available Client Limit

กับ

Available Debtor Limit

ต้องดูพร้อมกัน

การรู้เพียงว่าวงเงินรวมเหลือเท่าไรจึงยังไม่เพียงพอ

วงเงินไม่พอ ต้องเพิ่ม Client Limit หรือ Debtor Limit?

ก่อนขอเพิ่มวงเงิน ควรระบุก่อนว่า “คอขวด” อยู่ตรงไหน

สามารถแยกได้เป็น 4 กรณี

กรณีที่ 1: Client Limit เต็ม

ตัวอย่าง

Client Limit = 3,000,000 บาท

Used = 3,000,000 บาท

Debtor แต่ละรายยังไม่เต็มเพดาน

ในกรณีนี้ ข้อจำกัดหลักอยู่ที่ Client Limit

การมี Invoice เพิ่มไม่ได้ช่วยให้ใช้วงเงินมากขึ้น หากวงเงินรวมยังไม่ถูกปลดจากรายการเดิมหรือไม่ได้รับการทบทวน

กรณีที่ 2: Client Limit ยังเหลือ แต่ Debtor Limit เต็ม

ตัวอย่าง

Client Limit = 5,000,000 บาท

Used รวม = 3,000,000 บาท

Client Limit เหลือ = 2,000,000 บาท

แต่ลูกหนี้ A เต็ม Debtor Limit แล้ว

หาก Invoice ใหม่มาจาก A ปัญหาจึงไม่ได้อยู่ที่วงเงินรวม

แต่อยู่ที่วงเงินของลูกหนี้ A

กรณีที่ 3: Client Limit และ Debtor Limit ยังเหลือ แต่ Invoice ใช้ไม่ได้

กรณีนี้อาจเกิดเมื่อมีวงเงินเพียงพอ แต่ Invoice ที่ธุรกิจต้องการนำมาใช้ยังไม่อยู่ในเงื่อนไข Eligible Receivables

ดังนั้นการขอเพิ่ม Client Limit ไม่ได้แก้ปัญหาหลัก

ควรย้อนกลับไปตรวจสถานะ Invoice ก่อน

กรณีที่ 4: ทุก Limit ผ่าน แต่จำนวนเงินล่วงหน้ายังไม่พอ

สมมติ

Client Limit ผ่าน

Debtor Limit ผ่าน

Invoice ผ่านเงื่อนไข

แต่ Advance Rate ของรายการทำให้จำนวนเงินล่วงหน้าที่ได้รับยังต่ำกว่าที่คาด

กรณีนี้จึงค่อยกลับไปพิจารณา Advance Rate และเงื่อนไขของผู้ให้บริการ

Decision Logic นี้ทำให้การพูดว่า

“วงเงินไม่พอ”

มีความหมายชัดขึ้น

เพราะคำว่า “ไม่พอ” อาจเกิดจากคนละสาเหตุ และไม่จำเป็นต้องแก้ด้วยการเพิ่ม Client Limit ทุกครั้ง

4 ตัวเลขที่ควรรู้เพื่ออ่านวงเงิน Factoring ของธุรกิจตัวเอง

ก่อนพูดคุยกับผู้ให้บริการ เจ้าของธุรกิจควรแยกตัวเลขอย่างน้อย 4 ชุด

1. Approved Client Limit

วงเงินรวมสูงสุดที่ได้รับอนุมัติ

ตัวอย่าง

5,000,000 บาท

2. Used Client Limit

วงเงินที่ถูกใช้กับรายการคงค้างในปัจจุบัน

ตัวอย่าง

3,500,000 บาท

เมื่อนำไปเทียบกับ Approved Limit จะทำให้ทราบ Available Limit ในระดับกิจการ

3. Debtor Limit และ Used Debtor Limit

ไม่ควรดูเพียงวงเงินรวม

ควรดูว่าลูกหนี้แต่ละรายมีวงเงินเท่าไร และถูกใช้ไปแล้วเท่าไร

ตัวอย่าง

ลูกหนี้ A

Debtor Limit = 2,000,000 บาท
Used = 2,000,000 บาท

ลูกหนี้ B

Debtor Limit = 1,500,000 บาท
Used = 600,000 บาท

ข้อมูลนี้ทำให้เห็นทันทีว่า A เต็มแล้ว แต่ B ยังมีพื้นที่เหลือ

4. Eligible Receivables

คือยอด Invoice หรือลูกหนี้ที่อยู่ในสถานะซึ่งสามารถนำมาพิจารณาได้ตามเงื่อนไข

จำนวนนี้ไม่จำเป็นต้องเท่ากับ Accounts Receivable ทั้งหมดในงบบัญชี

และไม่จำเป็นต้องเท่ากับ Invoice ทุกใบที่ธุรกิจถืออยู่

เมื่อรู้ 4 ตัวเลขนี้แล้ว การอ่านวงเงิน Factoring จะชัดขึ้นมากกว่าการดูยอด Invoice เพียงตัวเดียว

5 คำถามที่ควรถามผู้ให้บริการเรื่อง “วงเงินจริง”

หากกำลังพิจารณาสินเชื่อ Factoring หรือบริการรับซื้อลูกหนี้การค้า ควรถามให้ชัดอย่างน้อย 5 เรื่อง

1. Approved Client Limit เท่าไร?

2. Debtor Limit ของลูกหนี้แต่ละรายเท่าไร?

3. ณ เวลาที่ใช้บริการ Available Limit คำนวณอย่างไร?

4. รายการประเภทใดถือเป็น Eligible Receivables?

5. หลังผ่าน Limit ทุกชั้นแล้ว Advance Rate ของรายการนั้นเท่าไร?

คำตอบของทั้ง 5 ข้อช่วยให้เห็นภาพมากกว่าการถามเพียง

“ให้วงเงินสูงสุดเท่าไร?”

เพราะวงเงินสูงสุดไม่ได้บอกจำนวนที่สามารถใช้ได้จริงในแต่ละช่วงเวลา

ทำไมธุรกิจสองแห่งมี Invoice เท่ากัน แต่อาจใช้วงเงินได้ไม่เท่ากัน

สมมติบริษัท A และบริษัท B ต่างมี Invoice รวม

5,000,000 บาท

บริษัท A

มีลูกหนี้หลักเพียงรายเดียว และ Debtor Limit ของลูกหนี้รายนั้นอยู่ที่ 2 ล้านบาท

บริษัท B

มี Invoice จากลูกหนี้หลายราย และแต่ละรายยังมี Debtor Limit เหลืออยู่

แม้ยอด Invoice รวมเท่ากัน

แต่ Factoring Capacity ของทั้งสองบริษัทอาจแตกต่างกัน

เพราะจำนวนเงินที่ใช้ได้จริงไม่ได้ขึ้นอยู่กับยอด Invoice เพียงอย่างเดียว

ยังขึ้นกับว่า Invoice เหล่านั้นกระจายอยู่ภายใน Limit ของลูกหนี้แต่ละรายอย่างไร

นี่เป็นอีกเหตุผลที่คำถามว่า

“บริษัทมียอดลูกหนี้ 5 ล้านบาท จะได้วงเงินเท่าไร?”

ไม่สามารถตอบจากยอดลูกหนี้รวมเพียงตัวเลขเดียวได้