ประเภทสินเชื่อธุรกิจ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน เลือกแบบไหนให้เหมาะกับกิจการ 

เขียนโดย : สุฑามาศ พูลสวัสดิ์ ตรวจทานโดย: วิรัช หลักคำ

นโยบายบรรณาธิการและการอัปเดตเนื้อหา

อัปเดตล่าสุด : 20 กรกฎาคม 2569

เวลามีเจ้าของกิจการถามว่า “ไม่มีบ้านหรือที่ดินค้ำ ควรขอสินเชื่อแบบไหนดี” ดิฉันมักยังไม่รีบตอบชื่อธนาคารหรือผลิตภัณฑ์ เพราะคำถามที่ควรถามก่อนคือ เงินก้อนนี้จะถูกนำไปใช้อะไร และจะกลับเข้ามาในธุรกิจเมื่อไร

สินเชื่อธุรกิจ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกันไม่ได้มีเพียงเงินกู้ก้อนที่ผ่อนเป็นรายเดือน แต่ยังมีวงเงินหมุนเวียน สินเชื่อที่ใช้ใบแจ้งหนี้หรือสัญญาการค้าเป็นฐาน รวมถึงวงเงินที่พิจารณาจากยอดขายผ่านระบบชำระเงิน แต่ละประเภทมีต้นทุน จังหวะชำระคืน และเอกสารที่ใช้พิจารณาต่างกัน

จากที่ดิฉันสังเกต ปัญหาของหลายกิจการไม่ใช่การไม่มีแหล่งเงินทุน แต่เป็นการเลือกเงินทุนผิดประเภท เช่น ใช้เงินกู้ระยะยาวมาหมุนค่าใช้จ่ายที่เกิดซ้ำทุกเดือน หรือใช้ OD เต็มวงเงินซื้อสินทรัพย์ที่ต้องใช้เวลาหลายปีกว่าจะคืนทุน สุดท้ายแม้ได้รับอนุมัติ ธุรกิจก็อาจตึงมือกว่าเดิม

บทความนี้จึงไม่ได้อธิบายเพียงว่าสินเชื่อไม่มีหลักทรัพย์คืออะไร แต่จะช่วยแยกประเภทและเลือกวงเงินให้สอดคล้องกับรอบเงินสดของกิจการ หากต้องการตรวจคุณสมบัติ เกณฑ์พิจารณา วงเงิน เอกสาร และข้อจำกัดโดยละเอียด สามารถอ่านต่อได้ที่ คู่มือสินเชื่อธุรกิจ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน

หมายเหตุ: ตัวเลขกรณีศึกษาภายในบทความเป็นกรณีจำลองที่สร้างจากรูปแบบปัญหาซึ่งพบได้บ่อยในการวิเคราะห์สินเชื่อ ไม่ใช่ข้อมูลของลูกค้ารายใดรายหนึ่ง เงื่อนไข วงเงิน อัตราดอกเบี้ย และรูปแบบค้ำประกันจริงขึ้นอยู่กับผู้ให้สินเชื่อและข้อมูลของแต่ละกิจการ

ก่อนเลือกสินเชื่อ ดิฉันจะทำ “แผนที่ใช้–คืน” หนึ่งหน้า

ตอนที่ลองวิเคราะห์จากชื่อผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว เรามักเจอปัญหาว่าสินเชื่อหลายตัวดูคล้ายกันมาก ทุกแห่งพูดถึงการเสริมสภาพคล่อง ขยายกิจการ และเพิ่มเงินทุนหมุนเวียน ดิฉันจึงเปลี่ยนมาวิเคราะห์จากเส้นทางของเงินแทน

แผนที่ใช้–คืนประกอบด้วยคำถามสี่ข้อ:

1. ใช้เงินเท่าไรและใช้วันไหน

2. เงินถูกใช้กับค่าใช้จ่ายหรือสินทรัพย์อะไร

3. รายได้ที่จะนำมาชำระคืนจะเข้ามาเมื่อไร

4. มีเอกสารอะไรพิสูจน์รายได้นั้นได้

ตัวอย่างเช่น กิจการต้องจ่ายค่าวัตถุดิบวันที่ 1 ของเดือนจำนวน 600,000 บาท ผลิตและส่งมอบวันที่ 20 และรับชำระจากลูกค้าวันที่ 45 แปลว่าเงินทุนมีหน้าที่อุดช่องว่างประมาณ 45 วัน ไม่ใช่เป็นเงินลงทุนระยะห้าปี

ในทางกลับกัน หากใช้เงิน 900,000 บาทรีโนเวตร้านและคาดว่าจะใช้เวลา 30 เดือนกว่าจะคืนทุน การใช้ OD ซึ่งสามารถถูกเรียกคืนหรือต้องต่ออายุวงเงินตามเงื่อนไข อาจไม่เหมาะเท่าเงินกู้ผ่อนชำระที่กำหนดระยะเวลาแน่นอน

การเริ่มจากจังหวะใช้และคืนเงินทำให้เราเลือกประเภทสินเชื่อได้ง่ายกว่าการเริ่มจากคำว่า “อนุมัติไว” หรือ “วงเงินสูง”

1. Unsecured Term Loan: เงินก้อนสำหรับสิ่งที่คืนทุนเป็นปี

Unsecured Term Loan คือสินเชื่อแบบได้รับเงินเป็นก้อนและทยอยผ่อนคืนตามระยะเวลาที่กำหนด โดยไม่ใช้บ้าน ที่ดิน หรือทรัพย์สินถาวรเป็นหลักประกัน ทั้งนี้ ผู้ให้สินเชื่ออาจกำหนดให้กรรมการหรือบุคคลค้ำประกันตามนโยบายและระดับความเสี่ยง

สินเชื่อประเภทนี้เหมาะกับค่าใช้จ่ายที่ก่อให้เกิดรายได้ต่อเนื่องหลายเดือนหรือหลายปี เช่น:

• รีโนเวตสถานประกอบการ

• ซื้ออุปกรณ์ที่ไม่มีสินเชื่อเช่าซื้อรองรับ

• เปิดสาขาขนาดเล็ก

• ลงทุนระบบซอฟต์แวร์หรือระบบการผลิต

• ใช้เป็นเงินก้อนสำหรับโครงการที่มีแผนรายรับชัดเจน

ตัวอย่างการประเมินแบบที่ดิฉันใช้

สมมติกิจการต้องการ 900,000 บาทเพื่อปรับปรุงร้านและเพิ่มพื้นที่ให้บริการ หากสมมติอัตราดอกเบี้ย 10% ต่อปีแบบลดต้นลดดอก ระยะเวลา 36 เดือน ค่างวดจะอยู่ประมาณ 29,000 บาทต่อเดือน

กิจการคาดว่าหลังปรับปรุงแล้วจะมีกระแสเงินสดจากการดำเนินงานเพิ่มขึ้นเดือนละ 55,000 บาท เมื่อนำ 55,000 หารด้วยค่างวด 29,000 จะได้ประมาณ 1.9 เท่า ตัวเลขนี้ดูเหมือนมีส่วนเผื่อ แต่ยังไม่ใช่คำตอบสุดท้าย เพราะต้องรวมค่างวดเดิม ภาษี ค่าใช้จ่ายเพิ่ม และช่วงที่ยอดขายต่ำกว่าคาดด้วย

ดิฉันจึงมักทดลองลดรายรับคาดการณ์ลงอีก 20% หากกระแสเงินสดเพิ่มเหลือ 44,000 บาท กิจการยังจ่ายค่างวด 29,000 บาทได้หรือไม่ และเหลือพอรองรับค่าใช้จ่ายอื่นหรือไม่ วิธีนี้ช่วยให้เห็นความเสี่ยงก่อนลงนามในสัญญา

เจ้าของกิจการสามารถทดลองเปลี่ยนวงเงิน ดอกเบี้ย และระยะเวลาผ่อนได้จาก เครื่องมือคำนวณสินเชื่อเพื่อธุรกิจ

เมื่อไรไม่ควรใช้ Term Loan

หากเงินถูกนำไปอุดผลขาดทุนที่เกิดซ้ำทุกเดือน แต่ธุรกิจยังไม่ได้แก้สาเหตุของการขาดทุน Term Loan อาจเพียงยืดเวลาของปัญหาออกไป เมื่อได้รับเงินก้อน ธุรกิจอาจดูคล่องตัวในช่วงแรก แต่ไม่นานก็กลับมาขาดเงินและยังมีค่างวดเพิ่มขึ้นอีกหนึ่งก้อน

2. OD และวงเงินหมุนเวียน: เหมาะกับช่องว่างที่เกิดซ้ำและคืนกลับได้

วงเงินหมุนเวียนเหมาะกับเงินที่ถูกเบิกใช้แล้วสามารถคืนกลับเข้าวงเงินเมื่อรับชำระจากลูกค้า เช่น ซื้อวัตถุดิบ เติมสต๊อก จ่ายค่าแรงก่อนรับเงินตามงวดงาน หรือรองรับเครดิตเทอมระยะสั้น

ข้อดีคือกิจการสามารถเบิกใช้ตามความจำเป็น และโดยทั่วไปดอกเบี้ยจะสัมพันธ์กับยอดที่ใช้จริงตามเงื่อนไขของแต่ละผลิตภัณฑ์ แต่ความยืดหยุ่นนี้ทำให้หลายกิจการมองไม่เห็นว่าตนกำลังใช้วงเงินผิดวัตถุประสงค์

สูตรประมาณวงเงินจากช่องว่างเงินสด

ดิฉันมักเริ่มจากสูตรง่าย ๆ:

ค่าใช้จ่ายดำเนินงานเฉลี่ยต่อวัน × จำนวนวันที่เงินขาดช่วง

สมมติกิจการมีรายจ่ายดำเนินงานเฉลี่ยวันละ 45,000 บาท และต้องรอรับเงินจากลูกค้านานกว่ารอบจ่ายประมาณ 18 วัน

45,000 × 18 = 810,000 บาท

หากเพิ่มเงินเผื่อความคลาดเคลื่อนอีก 10% วงเงินที่ต้องวิเคราะห์จะอยู่ประมาณ 891,000 บาท หรือปัดเป็นประมาณ 900,000 บาท ไม่จำเป็นต้องขอหลายล้านบาทเพียงเพราะยอดขายทั้งเดือนสูง

สิ่งที่ดิฉันให้ความสำคัญคือ หลังรับชำระจากลูกค้าแล้ววงเงินต้องลดลงตามรอบจริง หาก OD ถูกใช้เต็มเกือบตลอดสามหรือสี่เดือนโดยไม่เคยลดลง อาจหมายความว่าเงินก้อนนั้นไม่ได้หมุนตามรอบ แต่กำลังถูกใช้เป็นเงินทุนถาวร ซึ่งควรนำกลับมาวิเคราะห์โครงสร้างใหม่

ผู้ที่ต้องการศึกษาเรื่องการเตรียมตัวและการใช้วงเงินสามารถอ่านต่อได้ที่ ขั้นตอนขอสินเชื่อ OD ไม่มีหลักประกัน

3. Factoring, Invoice Financing และสินเชื่อจากสัญญา

กิจการ B2B จำนวนมากมียอดขายและกำไร แต่ขาดสภาพคล่องเพราะต้องให้เครดิตเทอมลูกค้า 30–90 วัน ในสถานการณ์เช่นนี้ ปัญหาไม่ได้เกิดจากยอดขายไม่พอ แต่เกิดจากเงินยังค้างอยู่ในใบแจ้งหนี้

Factoring และ Invoice Financing จึงอาจตรงกับสาเหตุของปัญหามากกว่าสินเชื่อเงินก้อน เพราะใช้ลูกหนี้การค้าและเอกสารการขายเป็นฐานในการพิจารณา ส่วนธุรกิจที่ยังไม่ส่งมอบงาน แต่อยู่ระหว่างซื้อของหรือดำเนินงานตาม PO อาจต้องพิจารณา PO Finance หรือ Contract Finance แทน

เครื่องมือเหล่านี้บางรูปแบบอาจไม่ใช้หลักทรัพย์ถาวร แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีเงื่อนไขอื่น ผู้ให้บริการอาจพิจารณาคุณภาพของลูกหนี้ปลายทาง ประวัติการซื้อขาย สิทธิไล่เบี้ย การโอนสิทธิรับเงิน หรือการค้ำประกันเพิ่มเติม

อย่าดูเพียงว่าเปลี่ยนบิลเป็นเงินได้เท่าไร

สมมติกิจการมีใบแจ้งหนี้ 1,200,000 บาท เครดิตเทอม 60 วัน และมีกำไรขั้นต้นจากงานนี้ 18% หรือ 216,000 บาท หากต้นทุนรวมของการใช้วงเงินกับใบแจ้งหนี้เท่ากับ 36,000 บาท ต้นทุนดังกล่าวคิดเป็นเพียง 3% ของมูลค่าใบแจ้งหนี้ แต่กินกำไรขั้นต้นไปแล้วประมาณ 16.7%

นี่คือจุดที่เจ้าของกิจการมักพลาด เพราะเปรียบเทียบค่าธรรมเนียมกับยอดขาย แทนที่จะเปรียบเทียบกับกำไรจากงาน หากต้นทุนทางการเงินสูงจนงานแทบไม่เหลือกำไร แม้วงเงินจะช่วยให้งานเดินต่อได้ แต่กิจการอาจโตจากยอดขายโดยไม่โตจากกำไร

อีกเรื่องที่ดิฉันจะตรวจคือ ลูกหนี้ปลายทางจ่ายเงินตรงตามกำหนดจริงหรือไม่ หากในสัญญาระบุ 60 วัน แต่ประวัติจริงใช้เวลา 80–90 วัน ต้องนำจำนวนวันที่เกิดขึ้นจริงมาคำนวณ ไม่ควรใช้ตัวเลขในสัญญาเพียงอย่างเดียว

ศึกษาโครงสร้างและข้อควรพิจารณาเพิ่มเติมได้ที่ สินเชื่อแฟคตอริ่งสำหรับธุรกิจ

4. สินเชื่อหรือเงินทุนที่อิงกับยอดขาย

กิจการที่รับเงินผ่านบัตร QR ระบบ POS หรือแพลตฟอร์มออนไลน์ อาจมีทางเลือกที่ใช้ประวัติยอดขายผ่านระบบเป็นส่วนหนึ่งของการพิจารณา ผู้ให้บริการบางรายออกแบบการชำระคืนให้สัมพันธ์กับยอดขาย ขณะที่บางรายยังเรียกเก็บเป็นงวดคงที่ จึงต้องอ่านเงื่อนไขจริงให้ละเอียด

สินเชื่อรูปแบบนี้อาจเหมาะกับร้านอาหาร คาเฟ่ ร้านค้าปลีกหรือธุรกิจออนไลน์ที่มีข้อมูลยอดขายสม่ำเสมอ แต่ไม่ได้เหมาะกับทุกราย โดยเฉพาะกิจการที่ยอดขายมีฤดูกาลรุนแรงหรือมีอัตรากำไรต่ำ

สมมติร้านหนึ่งมียอดขายผ่านระบบเฉลี่ย 600,000 บาทต่อเดือน แต่ในช่วงยอดขายต่ำเหลือเพียง 350,000 บาท หากภาระชำระคืนคงที่เดือนละ 60,000 บาท ภาระดังกล่าวคิดเป็น 10% ของยอดขายเดือนปกติ แต่เพิ่มเป็นมากกว่า 17% ในเดือนที่ยอดขายต่ำ และยังไม่รวมต้นทุนวัตถุดิบ ค่าแรง ค่าเช่าและภาษี

ดังนั้นตอนวิเคราะห์ ดิฉันจะไม่ดูยอดขายเฉลี่ยเพียงตัวเลขเดียว แต่จะเปิดดูเดือนที่ต่ำที่สุดอย่างน้อย 6–12 เดือนย้อนหลัง แล้วถามว่ากิจการยังชำระคืนได้หรือไม่ หากคำตอบคือไม่ได้ วงเงินนั้นอาจสูงเกินไปหรือโครงสร้างการชำระคืนไม่เหมาะกับธุรกิจ