สินเชื่อธุรกิจแบบมีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ที่ใช่สำหรับคุณ ธุรกิจไม่สะดุด

เขียนโดย : ชุฑามาศ พูลสวัสดิ์ ตรวจทานโดย: วิรัช หลักคำ

นโยบายบรรณาธิการและการอัปเดตเนื้อหา

ปรับปรุงเนื้อหาล่าสุด : 21 กันยายน 2569

เมื่อธุรกิจมีที่ดิน อาคาร โรงงาน เครื่องจักร หรือทรัพย์สินที่สามารถใช้เป็นหลักประกันได้ คำถามแรกมักเป็น “ทรัพย์นี้รองรับวงเงินได้เท่าไร”

แต่ในทางปฏิบัติ การวางแผนสินเชื่อแบบมีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ไม่ได้จบที่ราคาประเมินของทรัพย์ เพราะผู้ประกอบการยังต้องพิจารณาว่า เงินที่ต้องการนำไปใช้กับอะไร ธุรกิจสามารถรองรับภาระใหม่ได้เพียงใด ควรใช้วงเงินระยะสั้นหรือระยะยาว และการนำทรัพย์ชิ้นหนึ่งไปเป็นหลักประกันวันนี้จะกระทบกับแผนลงทุนในอนาคตหรือไม่

ดังนั้น หากธุรกิจมีหลักทรัพย์อยู่แล้ว วิธีคิดที่เหมาะสมไม่ควรเริ่มจากคำถามว่า “ทรัพย์ไหนราคาแพงที่สุด” แต่ควรเริ่มจาก “ธุรกิจต้องการเงินเท่าไร ใช้ทำอะไร และควรนำทรัพย์ใดมารองรับวงเงินนั้น”

บทความนี้จึงเน้นการวางโครงสร้างสินเชื่อมีหลักทรัพย์สำหรับเจ้าของกิจการโดยเฉพาะ ส่วนผู้ที่ต้องการดูข้อมูลภาพรวมเกี่ยวกับประเภทสินเชื่อ ขั้นตอน และแนวทางเบื้องต้น สามารถอ่าน คู่มือสินเชื่อธุรกิจแบบมีหลักทรัพย์ค้ำประกัน เพิ่มเติมได้

สินเชื่อแบบมีหลักทรัพย์ค้ำประกันคืออะไร

สินเชื่อแบบมีหลักทรัพย์ค้ำประกัน คือสินเชื่อที่มีทรัพย์สินเข้ามาเป็นหลักประกันประกอบการพิจารณาวงเงิน เช่น ที่ดิน อาคาร โรงงาน เครื่องจักร หรือเงินฝาก โดยสถาบันการเงินจะพิจารณาทั้งคุณภาพและมูลค่าของหลักทรัพย์ร่วมกับข้อมูลทางการเงินของกิจการ

จุดที่ผู้ประกอบการควรเข้าใจคือ การมีหลักทรัพย์ไม่ได้ทำให้การพิจารณาเหลือเพียงการประเมินราคาทรัพย์เท่านั้น เพราะแหล่งชำระหลักยังมาจากรายได้และกระแสเงินสดของธุรกิจ

หลักทรัพย์จึงมีหน้าที่ช่วยรองรับความเสี่ยงและเป็นส่วนหนึ่งของการกำหนดโครงสร้างวงเงิน ขณะที่รายได้ ผลประกอบการ ภาระเดิม และความสามารถในการชำระ เป็นอีกด้านหนึ่งที่ต้องพิจารณาควบคู่กัน

ด้วยเหตุนี้ ธุรกิจสองแห่งที่มีหลักทรัพย์มูลค่าใกล้เคียงกันจึงอาจได้รับการพิจารณาวงเงินและเงื่อนไขแตกต่างกันได้ หากกระแสเงินสด ภาระทางการเงิน หรือวัตถุประสงค์การใช้เงินต่างกัน

หลักทรัพย์ค้ำประกันมีอะไรบ้างสำหรับธุรกิจ

หลักทรัพย์ที่สามารถนำมาประกอบการพิจารณาสินเชื่อธุรกิจมีหลายประเภท แต่ไม่ได้หมายความว่าทรัพย์ทุกประเภทจะถูกประเมินหรือจัดโครงสร้างวงเงินเหมือนกัน

การเลือกทรัพย์จึงไม่ควรดูเฉพาะราคาประเมิน เพราะทรัพย์มูลค่าสูงไม่ได้แปลว่าเหมาะกับความต้องการทางการเงินทุกแบบ

ตัวอย่างเช่น ธุรกิจที่ต้องการเงินเพียงช่วงสั้นเพื่อซื้อวัตถุดิบอาจมีโจทย์ต่างจากกิจการที่ต้องการเงินหลายปีเพื่อซื้อเครื่องจักรหรือขยายโรงงาน แม้ทั้งสองกิจการจะมีที่ดินเป็นหลักทรัพย์เหมือนกันก็ตาม

มีหลักทรัพย์แล้ว ธนาคารยังพิจารณาอะไรอีก

หนึ่งในความเข้าใจที่ควรแยกให้ชัดคือ “มีทรัพย์เพียงพอ” กับ “ธุรกิจรองรับวงเงินได้” เป็นคนละเรื่องกัน

สมมติบริษัทมีที่ดินพร้อมโรงงานมูลค่า 12 ล้านบาท และต้องการวงเงิน 7 ล้านบาท หากมองเฉพาะทรัพย์ ตัวเลขอาจดูมีส่วนรองรับ แต่ผู้พิจารณายังต้องดูว่า หลังจากหักต้นทุน ค่าใช้จ่าย ภาระสินเชื่อเดิม และเงินที่ต้องใช้ดำเนินกิจการแล้ว ธุรกิจมีเงินเหลือเพียงพอต่อภาระใหม่หรือไม่

ดังนั้น การพิจารณาสินเชื่อมีหลักทรัพย์จึงควรมองสองด้านพร้อมกัน

ด้านแรกคือหลักทรัพย์ สามารถรองรับวงเงินในระดับใด

ด้านที่สองคือกิจการ สามารถสร้างกระแสเงินสดรองรับภาระจากวงเงินนั้นได้ในระดับใด

หากด้านหนึ่งรองรับได้สูง แต่อีกด้านรองรับได้น้อย ตัวเลขวงเงินก็อาจถูกจำกัดด้วยด้านที่อ่อนกว่า

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมการเตรียม Statement งบการเงิน ข้อมูลภาระเดิม และรายละเอียดการใช้เงินยังมีความสำคัญ แม้กิจการจะมีหลักทรัพย์อยู่แล้วก็ตาม

ราคาประเมินหลักทรัพย์ ไม่ได้เท่ากับวงเงินที่ธุรกิจควรขอ

ก่อนตัดสินใจเรื่องวงเงิน ควรแยกตัวเลขออกจากกันอย่างน้อย 4 ตัว ได้แก่ มูลค่าหลักทรัพย์ วงเงินที่หลักทรัพย์อาจรองรับ วงเงินที่ธุรกิจต้องการจริง และวงเงินที่กระแสเงินสดของกิจการสามารถรองรับได้

ตัวเลขทั้งสี่ไม่จำเป็นต้องเท่ากัน

ตัวอย่างเช่น บริษัทมีโรงงานราคาประเมิน 12 ล้านบาท และกำลังวางแผนลงทุน 5 ล้านบาท หากเงินจำนวน 5 ล้านบาทเพียงพอต่อโครงการ ก็ไม่มีเหตุผลทางธุรกิจที่จะเริ่มต้นจากคำถามว่า “หลักทรัพย์สามารถทำวงเงินสูงสุดได้เท่าไร”

ควรเริ่มจากงบลงทุนจริงก่อน

สมมติเงิน 5 ล้านบาทแบ่งเป็นเครื่องจักรใหม่ 3 ล้านบาท และเงินสำหรับซื้อวัตถุดิบเพิ่มอีก 2 ล้านบาท จากนั้นจึงประเมินว่าแต่ละส่วนควรมีระยะเวลาการใช้เงินเท่าใด และกิจการสามารถรองรับภาระได้เพียงใด

ในทางกลับกัน หากธุรกิจต้องการ 7 ล้านบาท แต่จากกระแสเงินสดปัจจุบันสามารถรองรับภาระใหม่ได้ในระดับที่ต่ำกว่านั้น การมีโรงงานมูลค่า 12 ล้านบาทไม่ได้ทำให้ข้อจำกัดด้านกระแสเงินสดหายไป

สิ่งที่ควรทำในกรณีนี้อาจเป็นการลดขนาดโครงการ แบ่งการลงทุนเป็นหลายระยะ เพิ่มเงินของกิจการ หรือปรับโครงสร้างระยะเวลาชำระให้เหมาะสมกว่าเดิม

แนวคิดสำคัญจึงไม่ใช่การพยายามใช้มูลค่าหลักทรัพย์ให้เต็มที่สุด แต่คือการหาจุดที่ มูลค่าทรัพย์ ความต้องการเงิน และความสามารถชำระของธุรกิจสอดคล้องกัน

หลักทรัพย์เดียวกัน แต่ประเภทวงเงินอาจไม่ควรเหมือนกัน

อีกประเด็นที่มักถูกมองข้ามคือ แม้ใช้หลักทรัพย์ชิ้นเดียวกัน แต่เงินแต่ละส่วนอาจไม่ควรอยู่ในวงเงินประเภทเดียวกัน

สมมติบริษัทต้องการเงิน 5 ล้านบาท แบ่งเป็น 3 ล้านบาทสำหรับซื้อเครื่องจักรที่จะใช้งานหลายปี และ 2 ล้านบาทสำหรับซื้อวัตถุดิบที่หมุนกลับมาเป็นเงินจากยอดขายทุก 60 วัน

เงินสองส่วนนี้มีธรรมชาติแตกต่างกัน

เครื่องจักรสร้างประโยชน์ให้ธุรกิจเป็นเวลาหลายปี จึงควรพิจารณาวงเงินที่สามารถแบ่งภาระออกตามระยะเวลาที่เหมาะสม

ส่วนเงินซื้อวัตถุดิบเป็นเงินที่หมุนตามรอบซื้อ ผลิต ขาย และเก็บเงินจากลูกค้า จึงควรพิจารณาวงเงินที่สามารถใช้และลดตามรอบธุรกิจได้

สำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาเรื่องวงเงินหมุนเวียนโดยเฉพาะ สามารถอ่าน OD กับ Term Loan ต่างกันอย่างไร เพิ่มเติมได้

ประเด็นสำคัญคือ อย่านำความต้องการเงินทุกส่วนมารวมเป็นเงินก้อนเดียวเพียงเพราะมีหลักทรัพย์รองรับ

ก่อนเลือกวงเงินควรถามว่า เงินใช้กับอะไร เงินจะกลับเข้าธุรกิจเมื่อใด และกิจการต้องการความยืดหยุ่นในการเบิกและคืนมากน้อยเพียงใด

หากเป็นโครงการก่อสร้างหรือขยายโรงงาน ซึ่งมีการจ่ายเงินหลายช่วงและรายได้อาจเกิดหลังโครงการแล้วเสร็จ วิธีจัดโครงสร้างจะแตกต่างออกไป ผู้ประกอบการสามารถศึกษาเพิ่มเติมที่ สินเชื่อสำหรับสร้างโรงงานและพัฒนาโครงการ

มีหลักทรัพย์หลายชิ้น ควรเลือกชิ้นไหนใช้ก่อน

หากกิจการมีหลักทรัพย์หลายรายการ ความคิดแรกมักเป็นการนำทรัพย์ที่มีมูลค่าสูงที่สุดมาใช้ เพราะคาดว่าจะช่วยรองรับวงเงินได้มาก

แต่ทรัพย์ที่ราคาแพงที่สุดอาจไม่ใช่ทรัพย์ที่เหมาะจะใช้ก่อนเสมอไป

สมมติบริษัทมีที่ดินพร้อมโรงงานมูลค่า 15 ล้านบาท อาคารพาณิชย์มูลค่า 6 ล้านบาท และเงินฝากของบริษัท 2 ล้านบาท ขณะที่ความต้องการปัจจุบันคือวงเงินหมุนเวียนเพียง 3 ล้านบาท

หากบริษัทมีแผนสร้างอาคารเพิ่มเติมบนที่ดินโรงงานในอีก 2 ปี การนำที่ดินดังกล่าวไปผูกกับวงเงินปัจจุบันควรพิจารณาให้รอบคอบ เพราะทรัพย์นี้อาจมีบทบาทสำคัญต่อโครงสร้างเงินทุนของโครงการครั้งต่อไป

สิ่งที่ต้องพิจารณาจึงไม่ได้มีเพียง “ทรัพย์ไหนให้มูลค่ามากที่สุด” แต่รวมถึงต้นทุนค่าเสียโอกาสจากการใช้ทรัพย์นั้นด้วย

ถ้าทรัพย์ชิ้นหนึ่งถูกใช้รองรับวงเงินปัจจุบัน ความยืดหยุ่นในการนำทรัพย์ไปใช้กับโครงการใหม่ ขายทรัพย์ หรือจัดโครงสร้างกับวงเงินอื่นอาจลดลงตามเงื่อนไขของสัญญา

ในบางกรณีอาจมีการใช้หลักทรัพย์มากกว่าหนึ่งรายการประกอบกัน แต่ก็ไม่ควรนำทรัพย์ทั้งหมดเข้าไปโดยอัตโนมัติ ควรเริ่มจากวงเงินจริงที่กิจการต้องการ และประเมินว่าหลักทรัพย์ระดับใดเพียงพอต่อโครงสร้างดังกล่าว

ก่อนนำทรัพย์เข้า ควรคิดถึงวันที่จะนำทรัพย์ออกด้วย

เจ้าของกิจการมักให้ความสำคัญกับวันที่เริ่มใช้วงเงิน แต่สำหรับสินเชื่อมีหลักทรัพย์ ควรคิดไปถึงวันปลดหลักประกันด้วย

สมมติบริษัทมีที่ดินสองแปลงและใช้ทั้งสองแปลงประกอบวงเงินเดียวกัน แต่มีแผนขายที่ดินหนึ่งแปลงในอีก 3 ปี

ก่อนทำสัญญาจึงควรตรวจสอบว่า หากภาระลดลงแล้ว มีแนวทางขอปลดหลักประกันบางส่วนอย่างไร สามารถเปลี่ยนหลักประกันเป็นทรัพย์อื่นได้หรือไม่ และหากต้องการปรับโครงสร้างวงเงินในอนาคตจะมีข้อกำหนดใดที่ควรทราบล่วงหน้า

คำตอบขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของแต่ละสัญญาและผู้ให้สินเชื่อ จึงไม่ควรสมมติว่าทรัพย์สามารถนำออกหรือเปลี่ยนได้ทันที

สำหรับธุรกิจ หลักทรัพย์ไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะในวันที่ขอสินเชื่อ แต่ยังเป็นทรัพยากรทางการเงินสำหรับการลงทุนในอนาคตด้วย

ก่อนรับวงเงิน อย่าดูเฉพาะดอกเบี้ย

อัตราดอกเบี้ยเป็นหนึ่งในข้อมูลสำคัญในการเปรียบเทียบสินเชื่อ แต่สำหรับสินเชื่อแบบมีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ไม่ควรใช้ดอกเบี้ยเป็นตัวตัดสินเพียงอย่างเดียว

ควรดูต้นทุนตั้งแต่เริ่มต้น เช่น ค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวกับการประเมินทรัพย์ การดำเนินการด้านหลักประกัน และค่าธรรมเนียมตามเงื่อนไขของแต่ละผลิตภัณฑ์ รวมถึงต้นทุนตลอดระยะเวลาที่ใช้วงเงินจริง

อีกเรื่องคือความยืดหยุ่นของสัญญา หากธุรกิจมีแผนขายทรัพย์ เปลี่ยนสถานที่ตั้ง ขยายโรงงาน หรือปรับโครงสร้างทางการเงินภายในไม่กี่ปี เงื่อนไขเกี่ยวกับการปิดวงเงิน การปลดหลักประกัน หรือการเปลี่ยนหลักประกันอาจมีความสำคัญพอ ๆ กับอัตราดอกเบี้ย

ตัวอย่างเช่น สินเชื่อหนึ่งมีต้นทุนดอกเบี้ยต่ำกว่าเล็กน้อย แต่กำหนดให้ทรัพย์หลักของบริษัทอยู่ในโครงสร้างวงเงินเป็นเวลานาน ขณะที่อีกทางเลือกมีต้นทุนสูงกว่าเล็กน้อยแต่ให้ความยืดหยุ่นเหมาะกับแผนขยายกิจการมากกว่า

การตัดสินใจจึงควรดูทั้งต้นทุนและผลกระทบต่อแผนธุรกิจในอนาคต ไม่ใช่มองเฉพาะตัวเลขดอกเบี้ยในวันแรก

ผู้ประกอบการที่ต้องการลองประเมินค่างวดและภาระเบื้องต้นก่อนตัดสินใจ สามารถใช้ เครื่องมือคำนวณสินเชื่อธุรกิจของ EasyCashflows เพื่อเปรียบเทียบตัวเลขประกอบการวางแผนได้

Case Study: มีโรงงานและเครื่องจักร ควรใช้หลักทรัพย์และวงเงินอย่างไร

สมมติบริษัทผลิตสินค้าแห่งหนึ่งมีที่ดินพร้อมโรงงานราคาประเมิน 12 ล้านบาท เครื่องจักรเดิมประมาณ 3 ล้านบาท และเงินสดที่พร้อมใช้สำหรับการลงทุน 1 ล้านบาท

บริษัทต้องการเงินเพิ่ม 5 ล้านบาท แบ่งเป็น 3 ล้านบาทสำหรับซื้อเครื่องจักรใหม่ และ 2 ล้านบาทสำหรับวัตถุดิบและค่าใช้จ่ายระหว่างที่ยอดผลิตเพิ่มขึ้น

หากมองเพียงราคาประเมิน บริษัทอาจเริ่มจากการถามว่าโรงงานมูลค่า 12 ล้านบาทสามารถรองรับวงเงินสูงสุดเท่าใด

แต่ถ้าวิเคราะห์จากการใช้เงินจริง จะเห็นว่ามีความต้องการสองประเภท

ส่วนแรกเป็นการลงทุนในเครื่องจักรซึ่งสร้างประโยชน์หลายปี จึงควรพิจารณาภาระชำระที่สอดคล้องกับกระแสเงินสดที่จะเกิดจากกำลังการผลิตใหม่

ส่วนที่สองเป็นเงินหมุนเวียน ซึ่งควรกลับเข้าธุรกิจหลังจากซื้อวัตถุดิบ ผลิตสินค้า ขาย และเก็บเงินจากลูกค้า

บริษัทจึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการนำทรัพย์ทุกชิ้นมาใช้พร้อมกัน และไม่ควรรวมเงินทั้งสองวัตถุประสงค์ไว้ในโครงสร้างเดียวโดยอัตโนมัติ

ขั้นตอนที่เหมาะสมกว่าคือ คำนวณความต้องการจริงของแต่ละส่วน ตรวจว่ากระแสเงินสดหลังลงทุนสามารถรองรับภาระใหม่ได้เท่าใด จากนั้นจึงเลือกหลักทรัพย์และประเภทวงเงินที่เหมาะสม

วิธีนี้ทำให้สินเชื่อมีหน้าที่สนับสนุนแผนธุรกิจ แทนที่จะให้มูลค่าหลักทรัพย์เป็นตัวกำหนดว่าธุรกิจควรรับภาระเท่าใด