บริษัทมีผลขาดทุน ขอสินเชื่อเพื่อธุรกิจได้ไหม? 

เขียนโดย : ชุฑามาศ พูลสวัสดิ์ ตรวจทานโดย: วิรัช หลักคำ

นโยบายบรรณาธิการและการอัปเดตเนื้อหา

อัปเดตล่าสุด : 27 สิงหาคม 2569

คำตอบสั้น ๆ คือ บริษัทที่มีผลขาดทุนยังอาจยื่นกู้ SME ได้ แต่ผลขาดทุนต้องอธิบายได้ และธุรกิจต้องแสดงให้เห็นว่ามีกระแสเงินสดหรือแหล่งรายได้เพียงพอสำหรับชำระหนี้ก้อนใหม่

ธนาคารไม่ได้พิจารณาเฉพาะตัวเลข “กำไรสุทธิ” เพียงบรรทัดเดียว แต่จะดูร่วมกันทั้งสาเหตุของการขาดทุน กระแสเงินสด ภาระหนี้เดิม ประวัติเครดิต คุณภาพของรายได้ แผนฟื้นตัว และวัตถุประสงค์ของวงเงิน

หลักการสำคัญคือ ผู้พิจารณาต้องตอบให้ได้ว่า หากให้สินเชื่อก้อนนี้แล้ว ธุรกิจจะนำเงินไปใช้อะไร และจะนำเงินจากแหล่งใดมาชำระคืน

ผู้ประกอบการที่ต้องการทำความเข้าใจประเภทวงเงินก่อน สามารถอ่าน คู่มือสินเชื่อ SME เพื่อธุรกิจ ส่วนผู้ที่ต้องการประเมินภาพรวมของกิจการ สามารถใช้ เครื่องมือตรวจคุณสมบัติสินเชื่อ SME ก่อนยื่น ประกอบได้

บริษัทขาดทุนไม่ได้หมายความว่าถูกปฏิเสธเสมอไป

ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจมีผลขาดทุนทางบัญชีเพราะมีค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร หรือมีค่าใช้จ่ายปรับปรุงโรงงานครั้งใหญ่ แต่ยังมีเงินสดจากการดำเนินงานเป็นบวก ในทางกลับกัน บางบริษัทมีกำไรในงบ แต่ลูกหนี้ยังไม่ชำระเงิน ทำให้ไม่มีเงินสดเพียงพอสำหรับจ่ายค่างวด

ดังนั้น การตรวจว่าบริษัทขาดทุนยังกู้ SME ได้หรือไม่ ต้องแยกให้ออกระหว่าง ผลกำไรทางบัญชี กับ เงินสดที่สามารถใช้ชำระหนี้ได้จริง

1. ขาดทุนจากอะไร และเกิดมานานแค่ไหน

จุดแรกที่ธนาคารพิจารณาคือ สาเหตุของผลขาดทุนและแนวโน้มย้อนหลัง

คำถามสำคัญ ได้แก่

• ขาดทุนติดต่อกันกี่ปี

• รายได้ลดลงหรือต้นทุนเพิ่มขึ้น

• อัตรากำไรขั้นต้นยังเป็นบวกหรือไม่

• ค่าใช้จ่ายที่ทำให้ขาดทุนเป็นค่าใช้จ่ายประจำหรือค่าใช้จ่ายครั้งเดียว

• มีรายการพิเศษ เช่น ซ่อมเครื่องจักร เปิดสาขา หรือปรับโครงสร้างกิจการหรือไม่

• ผลประกอบการหลังงบปีล่าสุดดีขึ้นหรือแย่ลง

• ธุรกิจมีแผนฟื้นตัวที่เริ่มเกิดผลแล้วหรือยัง

ผลขาดทุนหนึ่งปีจากเหตุการณ์เฉพาะอาจอธิบายได้ง่ายกว่าการขาดทุนต่อเนื่องหลายปีโดยไม่เห็นแนวทางแก้ไข แต่การระบุว่าเป็น “ค่าใช้จ่ายครั้งเดียว” อย่างเดียวไม่เพียงพอ กิจการควรมี Invoice สัญญา หรือเอกสารประกอบที่ตรวจสอบได้

หากรายได้ลดลงชั่วคราว ควรแสดงข้อมูลรายเดือนหลังงบล่าสุด เพื่อให้เห็นว่ารายได้ คำสั่งซื้อ หรืออัตรากำไรกำลังฟื้นจริง ไม่ใช่เป็นเพียงประมาณการที่ยังไม่มีหลักฐานรองรับ

2. กระแสเงินสดเหลือพอชำระหนี้หรือไม่

แม้บริษัทจะมีผลขาดทุน สิ่งที่ยังอาจทำให้คำขอได้รับการพิจารณาคือ กระแสเงินสดจากการดำเนินงานที่ยังรองรับภาระหนี้ได้

ควรเริ่มจากการคำนวณง่าย ๆ ดังนี้

เงินรับจากธุรกิจ − ต้นทุน − ค่าใช้จ่ายประจำ − ภาระหนี้เดิม = เงินสดที่เหลือรองรับค่างวดใหม่

ผู้พิจารณาอาจดูความสามารถชำระหนี้ผ่านตัวชี้วัดหลายรูปแบบ เช่น DSCR หรือการเปรียบเทียบเงินสดที่เหลือกับค่างวดรวม แต่ไม่มีค่าตัดสินตัวเดียวที่ใช้กับผู้ให้สินเชื่อทุกแห่ง

เจ้าของกิจการสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ยอดขายสูงแต่ DSCR–DSR ไม่ถึง ธุรกิจยังเสี่ยงอย่างไร หรือลองใช้ เครื่องคำนวณภาระผ่อนต่อเดือนเทียบกระแสเงินสด

สิ่งที่ควรระวังคือ การนำเงินเข้าบัญชีจำนวนมากไม่ได้แปลว่าบริษัทมีกระแสเงินสดเพียงพอ เพราะต้องแยกให้ได้ว่าเงินดังกล่าวเป็น

• รายได้จากลูกค้า

• เงินโอนระหว่างบัญชี

• เงินกู้ยืมจากกรรมการ

• เงินจากการขายทรัพย์สิน

• เงินกู้จากแหล่งอื่น

• รายรับที่ต้องนำไปชำระต้นทุนหรือเจ้าหนี้ทันที

หากหลังหักภาระทั้งหมดแล้วแทบไม่มีเงินเหลือ การเพิ่มสินเชื่อใหม่อาจทำให้ธุรกิจตึงมือยิ่งกว่าเดิม แม้จะมีหลักทรัพย์เสนอเป็นประกันก็ตาม

3. รายได้ใน Statement ตรวจสอบย้อนกลับได้หรือไม่

บริษัทที่มีผลขาดทุนจำเป็นต้องทำให้ผู้พิจารณาเชื่อมั่นมากขึ้นว่า ธุรกิจยังมีรายได้เกิดขึ้นจริงและรายได้นั้นมีความต่อเนื่อง

ข้อมูลที่ควรเชื่อมโยงกัน ได้แก่

• เงินรับใน Statement

• Invoice หรือใบเสร็จ

• แบบยื่นภาษี

• สัญญาว่าจ้างหรือ Purchase Order

• รายงาน POS หรือยอดขายจากแพลตฟอร์ม

• รายงานลูกหนี้การค้า

• งบการเงินและบัญชีบริหาร

ตัวอย่างปัญหาที่พบบ่อยคือ บริษัทแจ้งว่ามียอดขายสูง แต่รายได้กระจายอยู่หลายบัญชี บางส่วนรับผ่านบัญชีส่วนตัว และบางรายการเป็นเงินโอนระหว่างบริษัทกับกรรมการ ทำให้ผู้พิจารณาแยกรายได้จริงออกจากเงินหมุนเวียนภายในได้ยาก

Statement ที่ดีจึงไม่จำเป็นต้องมียอดเงินเข้าสม่ำเสมอเท่ากันทุกเดือน แต่ควรอธิบายได้ว่าเงินมาจากไหน เกี่ยวข้องกับลูกค้าหรือเอกสารฉบับใด และเป็นรายได้ที่มีโอกาสเกิดซ้ำหรือไม่

อ่านแนวทางเพิ่มเติมได้ที่ วิธีที่ผู้ให้สินเชื่อวิเคราะห์ Statement ของธุรกิจ

4. ฐานะการเงินและภาระหนี้เดิมเป็นอย่างไร

ผลขาดทุนไม่ใช่ปัจจัยเดียวในงบการเงินที่มีผลต่อการกู้ SME ผู้พิจารณายังอาจดูองค์ประกอบอื่น เช่น

• ส่วนของผู้ถือหุ้นเป็นบวกหรือติดลบ

• มีขาดทุนสะสมมากเพียงใด

• หนี้สินรวมเพิ่มขึ้นหรือลดลง

• ลูกหนี้การค้ามีรายการค้างนานหรือไม่

• สินค้าคงเหลือสามารถขายหรือใช้ในการผลิตได้จริงหรือไม่

• มีเงินกู้ยืมกรรมการหรือรายการระหว่างกันจำนวนมากหรือไม่

• เจ้าของกิจการใส่เงินทุนของตนเองเข้าไปในโครงการเท่าไร

• บริษัทและกรรมการมีภาระสินเชื่อหรือการค้ำประกันที่อื่นหรือไม่

• มีรายการค้างชำระหรือปรับโครงสร้างหนี้อยู่หรือไม่

กรณีส่วนของผู้ถือหุ้นติดลบหรือมีขาดทุนสะสม ไม่ได้แปลว่าถูกปฏิเสธโดยอัตโนมัติ แต่กิจการต้องอธิบายให้ได้ว่าฐานทุนจะกลับมาแข็งแรงขึ้นอย่างไร เช่น การเพิ่มทุน การแปลงหนี้กรรมการเป็นทุน การรักษากำไรในกิจการ หรือการลดภาระหนี้บางส่วน

อย่างไรก็ตาม วิธีการเหล่านี้มีผลทางบัญชี ภาษี และกฎหมายต่างกัน จึงควรหารือกับนักบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญก่อนดำเนินการ ไม่ควรปรับรายการเพียงเพื่อทำให้งบดูดีสำหรับยื่นสินเชื่อ

5. มีหลักฐานว่าธุรกิจกำลังฟื้นตัวหรือไม่

คำว่า “ปีหน้าจะดีขึ้น” ยังไม่เพียงพอสำหรับการพิจารณาสินเชื่อ ธุรกิจควรแสดงหลักฐานที่ทำให้ประมาณการรายได้มีน้ำหนัก เช่น

• Purchase Order ที่ได้รับแล้ว

• สัญญาว่าจ้างที่ลงนามแล้ว

• รายชื่อลูกค้าหลักและประวัติการชำระเงิน

• ยอดขายหลังงบล่าสุด

• รายงานคำสั่งซื้อที่รอส่งมอบ

• การปรับราคาขายที่เริ่มใช้จริง

• แผนลดต้นทุนที่ดำเนินการแล้ว

• การยกเลิกค่าใช้จ่ายหรือโครงการที่ไม่ทำกำไร

• เงินเพิ่มทุนหรือเงินสนับสนุนจากเจ้าของ

• ประมาณการกระแสเงินสดที่มีสมมติฐานตรวจสอบได้

แผนฟื้นตัวที่ดีควรตอบอย่างน้อยสี่เรื่อง:

1. อะไรเป็นสาเหตุของผลขาดทุน

2. กิจการแก้ไขอะไรไปแล้ว

3. ผลจากการแก้ไขเริ่มปรากฏเมื่อไร

4. เงินสดสำหรับชำระหนี้ใหม่จะมาจากไหน

ถ้ารายได้ส่วนใหญ่พึ่งลูกค้ารายเดียว ควรอธิบายความสัมพันธ์ทางการค้า อายุสัญญา ประวัติการชำระเงิน และแผนรองรับกรณีที่ลูกค้าลดคำสั่งซื้อ เพราะยอดขายที่สูงแต่กระจุกตัวอยู่กับลูกค้ารายเดียวอาจถูกมองว่ามีความเสี่ยงมากกว่ายอดขายที่กระจายอยู่ในลูกค้าหลายราย

6. วงเงินที่ขอตรงกับสาเหตุและการใช้เงินจริงหรือไม่

บริษัทที่ขาดทุนไม่ควรเริ่มจากคำถามว่า “ขอวงเงินสูงสุดได้เท่าไร” แต่ควรเริ่มจากคำถามว่า ต้องใช้เงินจริงเท่าไร ใช้เมื่อไร และเงินจะกลับเข้าธุรกิจเมื่อไร

ประเด็นสุดท้ายสำคัญมาก หากกิจการขาดทุนเพราะรูปแบบธุรกิจยังไม่สร้างกำไรและยังไม่มีแผนแก้ไข การนำสินเชื่อใหม่มาอุดค่าใช้จ่ายประจำอาจเพียงเลื่อนปัญหาออกไป และเพิ่มภาระดอกเบี้ยในอนาคต

ธนาคารแห่งประเทศไทยอธิบายว่า สินเชื่อแต่ละประเภทเหมาะกับวัตถุประสงค์และรอบเงินที่แตกต่างกัน โดยการพิจารณายังเกี่ยวข้องกับกระแสเงินสด ความสามารถชำระหนี้ และข้อมูลของกิจการเป็นรายกรณี ผู้ประกอบการจึงควรเลือกผลิตภัณฑ์ให้ตรงกับการใช้เงิน ไม่ใช่เลือกจากวงเงินสูงหรือความเร็วเพียงอย่างเดียว

Case Study จากประสบการณ์จริง: ขาดทุนในงบ แต่ยังมีกระแสเงินสด

เคสนี้เป็นบริษัทที่ดิฉันเคยช่วยตรวจความพร้อมก่อนยื่นสินเชื่อ โดยปกปิดชื่อและปรับรายละเอียดบางส่วนเพื่อไม่ให้ระบุตัวกิจการได้ แต่ยังคงสัดส่วนทางการเงินและประเด็นที่ใช้วิเคราะห์ไว้

บริษัท เอ จำกัด มีข้อมูลสำคัญดังนี้

• รายได้ต่อปี 15,000,000 บาท

• ขาดทุนสุทธิ 500,000 บาท

• กระแสเงินสดจากการดำเนินงาน 900,000 บาท

• ภาระหนี้เดิมต่อปี 240,000 บาท

• ค่างวดสินเชื่อใหม่ประมาณ 360,000 บาทต่อปี

• เงินสดหลังชำระหนี้รวม 300,000 บาท

ตอนเห็นงบครั้งแรก จุดที่สะดุดตาคือบริษัทขาดทุน แต่กระแสเงินสดจากการดำเนินงานยังเป็นบวก ดิฉันจึงไม่ได้สรุปจากกำไรสุทธิทันที แต่ทำตารางเชื่อมผลขาดทุน รายการที่ไม่ใช่เงินสด และภาระหนี้ไว้หน้าเดียว

เมื่อนำกระแสเงินสด 900,000 บาทหารด้วยภาระหนี้รวม 600,000 บาท อัตราคุ้มครองภาระหนี้แบบง่ายอยู่ที่ประมาณ 1.5 เท่า และเหลือส่วนเผื่อ 300,000 บาท ตัวเลขนี้ไม่ใช่เกณฑ์อนุมัติ แต่ทำให้เราเห็นว่าบริษัทยังมีเงินรองรับค่างวด ไม่ได้ขาดสภาพคล่องตามตัวเลขขาดทุนเพียงอย่างเดียว

เมื่อลงรายละเอียด พบว่าผลขาดทุนส่วนหนึ่งมาจากค่าเสื่อมราคาและค่าซ่อมปรับปรุงโรงงานที่เกิดครั้งเดียว ขณะที่ยอดขายสามเดือนล่าสุดเริ่มฟื้นและมี PO ใหม่เข้ามา

สำหรับ PO ดิฉันตรวจต่อถึงผู้สั่งซื้อ เงื่อนไขส่งมอบ เครดิตเทอม และประวัติรับเงินจริง เพราะมูลค่าในใบสั่งซื้อยังไม่ใช่เงินสด หากงานมีกำไรต่ำ ส่งมอบไม่ทัน หรือเครดิตเทอมยาว PO นั้นอาจช่วยเรื่องการชำระหนี้ได้น้อยกว่าที่เห็น

เคสนี้แสดงให้เห็นว่า “ขาดทุนสุทธิ” ไม่ได้แปลว่า “ไม่มีเงินชำระหนี้” เสมอไป แต่ก็ไม่ได้รับประกันผลอนุมัติ ผู้ให้สินเชื่อยังต้องตรวจคุณภาพกระแสเงินสด ภาระของบริษัทและกรรมการ รวมถึงคำนวณความสามารถชำระตามหลักเกณฑ์ของตน

จากที่ดิฉันสังเกต หากกระแสเงินสดติดลบ มีหนี้ค้างชำระ และรายได้ใหม่ยังตรวจสอบไม่ได้ การยื่นพร้อมกันหลายแห่งมักไม่แก้ปัญหา ควรกลับมาแก้โครงสร้างเงินสดและสร้างหลักฐานการฟื้นตัวก่อน

ประเมินความพร้อมเบื้องต้นก่อนกู้ SME

เริ่มจัดเอกสารได้: ผลขาดทุนมาจากเหตุการณ์เฉพาะ กระแสเงินสดยังเป็นบวก ไม่มีค้างชำระ และมีหลักฐานรายได้ใหม่ที่ตรวจสอบเงื่อนไขการรับเงินได้

ควรเตรียมเพิ่มเติม: รายได้เริ่มฟื้น แต่ยอดใน Statement ภาษี และงบการเงินยังไม่สัมพันธ์กัน ดิฉันจะแก้ด้วยตารางกระทบยอดรายเดือนและลดวงเงิน หากค่างวดใหม่กินเงินส่วนเผื่อมากเกินไป

ควรตรวจอย่างละเอียด: กิจการมีขาดทุนสะสม ส่วนของผู้ถือหุ้นติดลบ หรือพึ่งลูกค้ารายเดียวสูง กรณีนี้เราควรทดลองคำนวณด้วยว่า หากลูกค้าหลักจ่ายช้าหนึ่งรอบบิล ธุรกิจยังชำระหนี้ไหวหรือไม่

ยังไม่ควรรีบยื่น: บริษัทขาดทุนต่อเนื่อง กระแสเงินสดติดลบ มีหนี้ค้างชำระ และยังไม่มีผลลัพธ์จากแผนฟื้นตัว การเพิ่มหนี้ในช่วงนี้อาจเพียงเลื่อนปัญหาออกไป จึงควรสร้างหลักฐานการฟื้นตัวก่อนยื่นใหม่

หากยังไม่ทราบว่ากิจการอยู่ในระดับใด สามารถเริ่มจาก แบบประเมินความพร้อมขอสินเชื่อ SME และอ่าน 8 สาเหตุที่ทำให้สินเชื่อ SME ไม่ผ่าน ก่อนสมัครหลายแห่งพร้อมกัน

เอกสารที่บริษัทขาดทุนควรเตรียมเพิ่ม

นอกจากเอกสารพื้นฐานตามที่ผู้ให้สินเชื่อกำหนด บริษัทที่มีผลขาดทุนควรเตรียมข้อมูลอธิบายเพิ่มเติม ได้แก่

1. งบการเงินย้อนหลัง พร้อมหมายเหตุประกอบงบ

2. งบทดลองหรืองบบริหารหลังงบปีล่าสุด

3. Statement ของทุกบัญชีที่เกี่ยวข้อง

4. แบบยื่นภาษีและรายงานยอดขาย

5. ตารางภาระหนี้ของบริษัทและกรรมการ

6. รายงานลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าคงเหลือ

7. เอกสารค่าใช้จ่ายครั้งเดียวที่ทำให้ขาดทุน

8. PO สัญญา หรือหลักฐานรายได้ใหม่

9. แผนฟื้นตัวพร้อมประมาณการกระแสเงินสด

10. ตารางแจกแจงการใช้วงเงินและแหล่งชำระคืน

สามารถดูรายการและเอกสารทดแทนเพิ่มเติมได้ที่ รวมเอกสารขอสินเชื่อ SME ที่ใช้พิสูจน์รายได้

เอกสารทุกชุดควรสอดคล้องกับข้อเท็จจริง ไม่ควรสร้างรายการเงินโอนวน ปกปิดบัญชี หรือแก้ไขเอกสารเพื่อทำให้กิจการดูมีรายได้สูงขึ้น เพราะอาจทำให้ข้อมูลขัดแย้งกันและลดความน่าเชื่อถือของคำขอ