สินเชื่อธุรกิจ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ผู้ให้สินเชื่อประเมินจากอะไรแทนทรัพย์ 

เขียนโดย : สุฑามาศ พูลสวัสดิ์ ตรวจทานโดย: วิรัช หลักคำ

นโยบายบรรณาธิการและการอัปเดตเนื้อหา

อัปเดตล่าสุด : 24 กรกฏาคม 2569

เมื่อต้องการขอ สินเชื่อธุรกิจ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน เจ้าของกิจการจำนวนมากมักเข้าใจว่า ผู้ให้สินเชื่อจะพิจารณาจากยอดเงินเข้าใน Statement เป็นหลัก หากมีรายได้สูงและเงินเดินต่อเนื่องก็น่าจะได้รับวงเงินตามที่ต้องการ

แต่จากมุมงานที่ปรึกษาสินเชื่อ ดิฉันพบว่า การประเมินไม่ได้จบแค่ว่า “มีเงินเข้าเท่าไร” ผู้พิจารณาจะไล่ดูต่อว่าเงินนั้นมาจากลูกค้าจริงหรือไม่ เกิดขึ้นสม่ำเสมอเพียงใด หลังหักต้นทุนและภาระเดิมแล้วเหลือเงินสดเท่าไร รวมถึงวงเงินใหม่จะนำไปใช้อะไรและคืนจากรายรับส่วนใด

ดังนั้น เมื่อไม่มีบ้าน ที่ดิน หรืออาคารมาช่วยรองรับความเสี่ยง ธุรกิจต้องใช้ คุณภาพของข้อมูลทางการเงิน ทำหน้าที่แทนหลักทรัพย์ให้มากขึ้น

บทความนี้จะไม่ลงรายละเอียดเรื่องผลิตภัณฑ์และเอกสารทุกประเภทซ้ำกับหน้าอื่น แต่จะเจาะเฉพาะว่า ผู้ให้สินเชื่ออ่านธุรกิจอย่างไร เหตุใดกิจการที่ยอดขายใกล้กันจึงอาจได้รับการประเมินต่างกัน และจุดใดทำให้วงเงินที่ขอถูกปรับลดลง

สำหรับภาพรวมประเภทสินเชื่อ คุณสมบัติ ขั้นตอน และข้อควรระวัง อ่านได้ที่ คู่มือสินเชื่อธุรกิจ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน

หมายเหตุ: ตัวอย่างต่อไปนี้ปรับตัวเลขและรายละเอียดบางส่วนเพื่อรักษาความลับของกิจการ แต่คงรูปแบบปัญหา วิธีตรวจข้อมูล และข้อสังเกตที่พบจากการจัดเคสสินเชื่อ ไม่ใช่การรับประกันผลอนุมัติหรือเกณฑ์ตายตัวของผู้ให้สินเชื่อทุกแห่ง

สินเชื่อธุรกิจ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน พิจารณาจากอะไรแทนทรัพย์

หลักทรัพย์ช่วยให้ผู้ให้สินเชื่อมีแหล่งรองรับหากผู้กู้ไม่สามารถชำระได้ แต่เมื่อไม่มีทรัพย์สินดังกล่าว ผู้พิจารณาจะให้น้ำหนักกับความสามารถของกิจการในการสร้างและรักษากระแสเงินสดมากขึ้น

วิธีที่ดิฉันใช้ตรวจความพร้อมเบื้องต้นคือแยกการประเมินออกเป็น 7 ชั้น

1. ธุรกิจดำเนินงานจริงหรือไม่

ตรวจจากสถานที่ประกอบกิจการ รูปแบบการขาย ลูกค้า ซัพพลายเออร์ ใบอนุญาต สัญญา และเส้นทางของรายได้ ไม่ได้ดูเพียงวันที่จดทะเบียนบริษัท

กิจการอาจเปิดมาหลายปีแต่แทบไม่มีรายการดำเนินงาน หรือเพิ่งจดทะเบียนไม่นานแต่มีร้านเดิม ลูกค้าเดิม และรายได้ที่ตรวจสอบได้ สองกรณีนี้จึงไม่ควรถูกอ่านจากอายุนิติบุคคลเพียงตัวเลขเดียว

2. รายได้ตรวจสอบย้อนกลับได้หรือไม่

ผู้พิจารณาต้องเชื่อมยอดขายกับหลักฐาน เช่น POS, QR Payment, Marketplace, Invoice, ใบวางบิล หรือสัญญางาน แล้วจึงเทียบกับเงินที่เข้าบัญชีจริง

ยอดขายที่เจ้าของแจ้งด้วยวาจา แต่ไม่มีเอกสารหรือเส้นทางเงินรองรับ จะมีน้ำหนักน้อยกว่ารายได้ที่อาจไม่สูงมากแต่ตรวจย้อนกลับได้ครบ

3. เงินเข้ามีคุณภาพเพียงใด

เงินเข้า 2 ล้านบาทต่อเดือนไม่ได้หมายความว่าเป็นรายได้จากลูกค้าทั้งหมด เพราะอาจประกอบด้วยเงินโอนระหว่างบัญชี เงินที่กรรมการเติมเข้าบริษัท เงินกู้ยืม หรือรายรับครั้งเดียว

จุดนี้เป็นสิ่งที่ดิฉันพบอยู่บ่อย เมื่อรวมยอด Statement ครั้งแรกตัวเลขดูสูง แต่หลังตัดรายการที่ไม่ใช่ยอดขายออก รายได้จริงลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

4. หลังหักค่าใช้จ่ายแล้วเหลือเงินเท่าไร

ผู้ให้สินเชื่อไม่ได้ให้วงเงินจากยอดขายโดยตรง แต่ต้องดูว่าหลังหักต้นทุน ค่าแรง ค่าเช่า ภาษี ค่าใช้จ่ายประจำ และหนี้เดิมแล้ว ยังมีเงินสดรองรับภาระใหม่เพียงใด

5. วงเงินที่ขอตรงกับรอบเงินหรือไม่

การซื้อเครื่องจักร การเติมสต๊อก และการรอเก็บ Invoice เป็นปัญหาคนละประเภท แม้จะเรียกรวมว่า “ต้องการเสริมสภาพคล่อง” เหมือนกัน

6. เจ้าของหรือกรรมการมีภาระอะไร

แม้ยื่นในนามบริษัท ผู้ให้สินเชื่ออาจตรวจเครดิตและภาระส่วนตัวของกรรมการ ผู้ถือหุ้น หรือผู้ค้ำตามโครงสร้างผลิตภัณฑ์ด้วย

7. หากรายได้ลดลง ธุรกิจยังชำระไหวหรือไม่

เคสที่ดูดีในเดือนยอดขายสูงอาจตึงทันทีเมื่อรายได้ลดลงเพียง 15–20% ดิฉันจึงไม่ใช้เดือนดีที่สุดเป็นตัวแทน แต่จะดูเดือนปกติและเดือนที่เงินสดต่ำที่สุดประกอบกัน

หลักฐาน 4 ชั้นที่ใช้แทนหลักทรัพย์ค้ำประกัน

เอกสารจำนวนมากไม่ได้ช่วยเสมอไป หากไม่สามารถเชื่อมโยงกันได้ วิธีที่ดิฉันใช้จัดข้อมูลคือแบ่งหลักฐานออกเป็น 4 ชั้น โดยแต่ละชั้นต้องตอบคำถามคนละเรื่อง

ชั้นที่ 1: หลักฐานว่าธุรกิจขายได้จริง

ใช้ยืนยันว่ามีลูกค้าและความต้องการเกิดขึ้นแล้ว เช่น

• รายงาน POS หรือ QR Payment

• รายงานยอดขายจาก Marketplace

• Invoice หรือใบกำกับภาษี

• PO หรือสัญญาจ้าง

• ใบเสนอราคาที่ลูกค้ายืนยันแล้ว

แต่ PO มูลค่า 2 ล้านบาทไม่ได้หมายความว่าธุรกิจมีกำไรหรือมีเงินสด 2 ล้านบาท เพราะต้องตรวจต้นทุน เงื่อนไขส่งมอบ และเครดิตเทอมต่อไป

ชั้นที่ 2: หลักฐานว่าเก็บเงินได้จริง

ยอดขายกับเงินรับจริงอาจต่างกัน ผู้พิจารณาจึงต้องดูว่า

• ลูกค้าชำระตรงหรือไม่

• มีใบส่งของหรือใบตรวจรับครบหรือยัง

• Invoice ใดเกินกำหนด

• มีข้อโต้แย้งหรือคืนสินค้าหรือไม่

• เงินเข้าบัญชีใดและตรงกับเอกสารใด

สิ่งที่พบในทางปฏิบัติคือ กิจการบางแห่งมีลูกหนี้การค้า 5 ล้านบาท แต่เก็บเงินตรงเวลาได้จริงเพียงประมาณครึ่งหนึ่ง อีกส่วนหนึ่งยังไม่ตรวจรับหรือเกินกำหนดนาน ยอดลูกหนี้รวมจึงไม่ควรถูกมองว่ามีคุณภาพเท่ากันทั้งหมด

ชั้นที่ 3: หลักฐานว่าเหลือเงินชำระจริง

แม้ขายและเก็บเงินได้ กิจการต้องพิสูจน์ต่อว่าเงินไม่หมดไปกับต้นทุนและภาระเดิม โดยดูจาก

• ต้นทุนสินค้าและบริการ

• ค่าแรง ค่าเช่าและค่าใช้จ่ายประจำ

• เจ้าหนี้ที่ต้องชำระ

• ภาระสินเชื่อเดิม

• เงินสดที่เหลือหลังค่าใช้จ่าย

• ความผันผวนของแต่ละเดือน

ตัวเลขกำไรในงบไม่ได้เท่ากับเงินที่พร้อมใช้ผ่อน เพราะกำไรอาจค้างอยู่ในลูกหนี้หรือถูกใช้ซื้อสต๊อกแล้ว

ชั้นที่ 4: หลักฐานว่าวงเงินใหม่จะคืนจากอะไร

คำว่า “ใช้เสริมสภาพคล่อง” กว้างเกินไป ควรระบุเป็นเส้นทางเงินว่า

ใช้กับอะไร → ใช้กี่วัน → สร้างรายรับใด → รับเงินเมื่อไร → คืนวงเงินอย่างไร

ตัวอย่าง ขอวงเงิน 800,000 บาทเพื่อซื้อสินค้าตาม PO ควรแสดงว่าใช้ซื้อสินค้า 650,000 บาท ใช้ค่าขนส่งและค่าแรง 150,000 บาท ส่งมอบภายใน 30 วัน และรับเงินจากลูกค้าหลังตรวจรับอีก 45 วัน

ข้อมูลแบบนี้ทำให้ผู้พิจารณาเห็นทั้งจำนวนเงินและระยะเวลาที่เงินจม ไม่ใช่เห็นเพียงยอดวงเงินที่ต้องการ

เงินเข้าแบบใดถูกนับเป็นรายได้ธุรกิจจริง

Statement เป็นเอกสารสำคัญ แต่ผู้พิจารณาไม่ได้รวมรายการเงินเข้าทุกบรรทัดแล้วถือเป็นยอดขายทันที

ตัวอย่าง Statement มีเงินเข้ารวม 3,000,000 บาทต่อเดือน เมื่อตรวจรายละเอียดพบว่า

• เงินจากลูกค้าจริง 2,050,000 บาท

• เงินโอนระหว่างบัญชีบริษัท 500,000 บาท

• เงินที่กรรมการเติมเข้าบริษัท 300,000 บาท

• เงินคืนหรือรายการอื่น 150,000 บาท

รายรับจากการดำเนินธุรกิจที่ใช้วิเคราะห์จึงอาจอยู่ประมาณ 2,050,000 บาท ไม่ใช่ 3 ล้านบาท

จากเคสที่ดิฉันเคยตรวจ เจ้าของกิจการรู้สึกว่าการตัดรายการเหล่านี้ออกทำให้ธุรกิจดูเล็กลง แต่ในมุมผู้พิจารณา ตัวเลขที่ต่ำกว่าแต่ตรวจย้อนกลับได้มักมีประโยชน์กว่ายอดรวมสูงที่ไม่สามารถอธิบายที่มาได้

รายการที่มักถูกถามเพิ่มเติม ได้แก่

• เงินก้อนใหญ่เข้าก่อนวันยื่นไม่นาน

• เงินเข้าแล้วถูกโอนออกทันที

• เงินโอนวนระหว่างบริษัทกับกรรมการ

• เงินฝากสดที่ไม่มีรายงานขายรองรับ

• รายได้เพิ่มขึ้นผิดปกติในช่วงสั้น

• เงินจากลูกค้าหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน

• รายได้ที่ไม่สอดคล้องกับภาษีหรืองบการเงิน

รายละเอียดวิธีตรวจรายการเดินบัญชีสามารถอ่านต่อได้ที่ Statement ขอสินเชื่อ SME ไม่มีหลักทรัพย์ ผู้ให้สินเชื่อพิจารณาอะไร

ทำไมยอดขายสูง แต่ได้วงเงินต่ำกว่าที่คาด

คำถามที่เจ้าของกิจการถามบ่อยคือ ธุรกิจมียอดขายหลายล้านบาทต่อเดือน เหตุใดจึงไม่ได้วงเงินใกล้เคียงกับยอดขาย

สาเหตุคือยอดขายบอกขนาดกิจการ แต่ไม่ได้บอกจำนวนเงินที่เหลือสำหรับชำระหนี้

ลองดูตัวอย่าง:

• ยอดขายเฉลี่ย 3,000,000 บาทต่อเดือน

• ต้นทุนสินค้า 2,100,000 บาท

• ค่าแรง ค่าเช่าและค่าใช้จ่ายประจำ 500,000 บาท

• ภาระหนี้เดิม 180,000 บาท

• เงินสดสำรองสำหรับภาษีและค่าใช้จ่ายอื่น 100,000 บาท

เงินที่เหลือก่อนรับภาระใหม่ประมาณ 120,000 บาทต่อเดือน แม้ยอดขายสูงถึง 3 ล้านบาท

หากกิจการขอวงเงินที่ทำให้มีค่างวดใหม่ 150,000 บาท ตัวเลขจะตึงกว่ากระแสเงินสดที่มีอยู่ ผู้ให้สินเชื่อจึงอาจลดวงเงิน ขยายระยะเวลา หรือไม่รับโครงสร้างที่เสนอ

ปัจจัยอื่นที่ทำให้ยอดขายสูงแต่ได้วงเงินต่ำ ได้แก่

กำไรขั้นต้นต่ำ

ธุรกิจซื้อมาขายไปอาจมียอดขายมาก แต่เหลือส่วนต่างน้อย เมื่อดอกเบี้ยหรือค่าใช้จ่ายเพิ่มเพียงเล็กน้อย กำไรอาจหายไปอย่างรวดเร็ว

ลูกหนี้เก็บช้า

ยอดขายถูกบันทึกแล้วแต่เงินยังไม่เข้า ทำให้บริษัทมีกำไรบนกระดาษแต่ขาดเงินสดหมุนเวียน

สต๊อกเพิ่มเร็วกว่ายอดขาย

เงินถูกเปลี่ยนเป็นสินค้าและค้างอยู่ในคลัง หากเป็นสินค้าที่ขายช้าหรือล้าสมัย ยอดในบัญชีอาจไม่ได้เปลี่ยนกลับเป็นเงินสดได้เต็มจำนวน

พึ่งลูกค้ารายใหญ่เกินไป

หากรายได้ 60–70% มาจากลูกค้ารายเดียว การสูญเสียลูกค้ารายนั้นอาจกระทบความสามารถชำระทันที

ภาระของกรรมการสูง

แม้กระแสเงินสดบริษัทดูดี แต่กรรมการหรือผู้ค้ำอาจมีหนี้ส่วนตัวหลายบัญชี ทำให้ภาพรวมความเสี่ยงสูงขึ้น

ขอวงเงินไม่ตรงวัตถุประสงค์

การใช้ OD ลงทุนระยะยาว หรือใช้ Term Loan แก้ช่องว่างจาก Invoice ระยะสั้น อาจทำให้โครงสร้างภาระไม่สัมพันธ์กับรายรับ

สำหรับวิธีคำนวณวงเงินจากค่างวดที่รับได้ อ่านเพิ่มเติมที่ วงเงินสินเชื่อธุรกิจ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ควรขอเท่าไร

ผู้ให้สินเชื่อดูความสม่ำเสมอของรายได้อย่างไร

รายได้เฉลี่ยเป็นตัวเลขที่มีประโยชน์ แต่ค่าเฉลี่ยอาจซ่อนความผันผวนไว้ได้

ตัวอย่าง กิจการสองแห่งมียอดขายเฉลี่ย 1.5 ล้านบาทต่อเดือนเท่ากัน

กิจการแรก

• มีลูกค้า 80–100 รายต่อเดือน

• รายได้กระจายหลายช่องทาง

• เดือนต่ำสุดประมาณ 1.2 ล้านบาท

• เงินเข้าต่อเนื่องเกือบทุกวัน

กิจการที่สอง

• ลูกค้ารายเดียวคิดเป็น 70% ของรายได้

• เงินเข้าเป็นก้อนเดือนละครั้ง

• เดือนที่ลูกค้าเลื่อนจ่าย รายรับลดเหลือ 500,000 บาท

• ค่าใช้จ่ายประจำยังเท่าเดิม

แม้ยอดเฉลี่ยเท่ากัน แต่ความเสี่ยงไม่เท่ากัน เพราะกิจการที่สองพึ่งพาลูกค้าและวันที่รับเงินมากกว่า

จากที่ดิฉันสังเกต ผู้ประกอบการมักนำยอดขายเฉลี่ยทั้งปีมาอธิบาย แต่ไม่ได้แสดงเดือนต่ำสุดหรือสาเหตุที่รายได้แกว่ง วิธีที่ช่วยได้คือทำตาราง 12 เดือนและระบุว่า

• เดือนใดต่ำหรือสูงผิดปกติ

• เกิดจากฤดูกาลหรือเหตุการณ์ครั้งเดียว

• ลูกค้ารายใดมีสัดส่วนสูง

• รอบรับเงินเปลี่ยนไปหรือไม่

• ค่าใช้จ่ายลดลงตามยอดขายหรือยังคงเดิม

ความสม่ำเสมอไม่ได้แปลว่ารายได้ต้องเท่ากันทุกเดือน แต่ผู้พิจารณาต้องเข้าใจรูปแบบและสามารถคาดการณ์ได้อย่างมีเหตุผล

ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ต้องมีผู้ค้ำหรือไม่

คำว่า “ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน” ไม่ได้มีความหมายเดียวกับ “ไม่มีผู้ค้ำประกัน”

โครงสร้างที่พบอาจเป็น

1. ไม่ใช้บ้านหรือที่ดิน แต่มีกรรมการค้ำ

2. ใช้ผู้ถือหุ้นหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องค้ำ

3. ใช้กลไกค้ำประกัน เช่น บสย. ตามผลิตภัณฑ์

4. ไม่ใช้หลักทรัพย์และไม่ใช้บุคคลค้ำในบางผลิตภัณฑ์

5. ใช้สิทธิเรียกร้อง ยอดขาย หรือข้อมูลกระแสเงินสดประกอบ

การมีกรรมการค้ำไม่ได้หมายถึงการระบุบ้านหรือที่ดินชิ้นใดเป็นหลักประกันโดยตรง แต่ผู้ค้ำยังมีความรับผิดตามขอบเขตในสัญญา จึงต้องอ่านวงเงิน ระยะเวลาค้ำ และเงื่อนไขสิ้นสุดความรับผิดให้ชัด

อ่านรายละเอียดได้ที่ สินเชื่อธุรกิจ SME ไม่ใช้หลักประกัน แต่ใช้กรรมการค้ำ

ส่วนธุรกิจที่รายได้และกระแสเงินสดพอประเมินได้ แต่หลักประกันยังไม่เพียงพอ สามารถศึกษาบทบาทของกลไกค้ำได้ที่ บสย.ค้ำประกันสินเชื่อธุรกิจ SME